1224 Van Coc village hall
ĐÌNH VÂN CỐC
sông Đáyh.Phúc ThọHai Bà Trưng
Đình Vân Cốc 雲谷 có từ lâu đời. Thờ Tam vị thành hoàng: Phùng Ả Tú, Phùng Ả Huyền, Hoàng Thượng Cát, nữ tướng của Hai Bà Trưng. Xếp hạng: Di tích cấp tỉnh (1999) Vị trí: 4JW2+4QW, Phúc Lộc, Hà Nội. Cách Ga Hà Nội: 35km, hướng 10h. Trạm bus: Qua Lối Vào Trường THCS Vân Cốc.
Lược sử
Thôn Vân Cốc thời Nguyễn thuộc tổng Xuân Vân, huyện Phúc Thọ, tỉnh Sơn Tây. Từ tháng 7 năm 2025 thuộc xã Phúc Lộc, TP Hà Nội. Đình Vân Cốc được xây dựng trên nền ngôi đền thờ Phùng Ả Tú, Phùng Ả Huyền, Hoàng Thượng Cát, tương truyền là ba nữ tướng trẻ của Hai Bà Trưng. Vào thời nhà Đinh, ba Cô được truy phong là “Tam vị Đại Vương” và tôn vinh làm thành hoàng làng.
Theo thần tích, xưa kia tại làng Vân Thủy (sau đổi thành Vân Cốc) có ông bà Phùng Liệt và Phạm Thị Tự sinh được 2 bé gái tên là Phùng Ả Tú và Phùng Ả Huyền. Bên kia sông Hồng tại làng Nhật Chiêu (nay thuộc xã Liên Châu, tỉnh Phú Thọ) có ông bà Hoàng Xuân Hy và Phạm Thị Chi sinh được một bé gái tên là Hoàng Thượng Cát. Ba cô vốn thông minh khỏe mạnh, lớn lên văn võ song toàn, cầm kỳ ít ai sánh kịp, được dân làng mến phục về tài năng và chí khí.
Nghe tin Hai Bà Trưng dựng cờ khởi nghĩa và truyền hịch đi khắp nơi kêu gọi người tài hưởng ứng, ba Cô bèn chiêu mộ 52 binh sĩ, cho thao luyện và dẫn đến bái yết Hai Bà Trưng tại Hát Môn, được phong chức chỉ huy một đạo quân. Rồi đại binh ầm ầm kéo tới Long Biên bao vây giặc Đông Hán đồn trú, thái thú Tô Định phải bỏ thành chạy trốn. Sau chiến thắng, Hai Bà Trưng lên ngôi, đóng đô ở Mê Linh và phong cho ba Cô chỉ huy đạo quân trấn giữ cửa sông Hát là tiền đồn của kinh thành.
Ba năm sau, vua Hán sai Mã Viện mang đại quân sang hòng chiếm lại Giao Chỉ. Sau vài trận giao tranh, Trưng Vương phải lui binh về vùng Cấm Khê để phòng ngự. Nhưng thế giặc quá mạnh, cuối cùng Hai Bà đã tuẫn tiết tại Hát Môn vào ngày 6 tháng 3 âm lịch. Ba nữ tướng và nghĩa quân vẫn tiếp tục chiến đấu đến khi cùng hy sinh vào ngày 11 tháng 3.
Kiến trúc
Đình Vân Cốc được xây dựng từ lâu đời trên nền ngôi đền cũ, sau đó bị phá hủy hoàn toàn trong những năm 1947-1948. Đến năm 1990, với sự đồng thuận của chính quyền và nhân dân, ngôi đình đã từng bước được phục hồi, mặc dù quy mô nhỏ hơn so với xưa kia. Năm 2021, Nhà nước xét duyệt và cấp kinh phí đầu tư cho Dự án tu bổ, tôn tạo đình Vân Cốc. Công trình đã hoàn thành và đưa vào sử dụng ngày 30/9/2024.
Đình nhìn qua cánh đồng lớn về đền Hát Môn ở phía Đông Nam. Sau cổng nghi môn tứ trụ là sân rộng với hai dãy tả hữu mạc đối diện nhau, mỗi dãy dài 5 gian có 2 gian xây chồng diêm 2 tầng 8 mái. Toà đại bái 5 gian 2 chái đồ sộ, tứ phía để trống. Toà trung đường nằm ngay sau và kết nối với toà hậu cung theo hình "chữ Đinh". Bên hữu khuôn viên có hai cổng bên mở ra con đường chạy song song với đê Vân Nam.
Di sản
Hằng năm, hội đình Vân Cốc được tổ chức vào mùa xuân từ ngày 12 đến ngày 15 tháng Giêng. Các giáp luân phiên chủ trì thực hiện nghi lễ để nhân dân bày tỏ lòng tôn kính với các bậc tiền nhân đã có công với quê hương, đất nước.
Ngoài những giá trị về kiến trúc, trong đình còn giữ được một số hiện vật và chân cột bằng đá minh chứng cho quy mô xưa kia. Nhân dân địa phương vẫn tiếp tục cung tiến đồ thờ tự và tu tạo cảnh quan phù hợp sự tôn nghiêm của đình.
Đình Vân Cốc đã được xếp hạng Di tích lịch sử - văn hoá tại Quyết định số 1210/1999/QĐ-UB ngày 09/11/1999 của UBND tỉnh Hà Tây (cũ).
Bản đồ trực tuyến
Di tích lân cận
Ảnh: Đình Vân Cốc
Bài 1224 ©NCCông 2019-2021, dinh Van Coc