567 Huong Ngai village temple

Đền Quán Hương Ngải

h.Thạch ThấtBắc thuộcsông Tích
qrcode:https://360.hncity.org/%C4%90inh-quan/%C4%90inh-quan-phia-Tay/%C4%90en-Quan-Huong-Ngai

Đền Quán Hương Ngải có từ thế kỷ XVIII. Thờ: Tam vị Đại vương họ Đỗ. Xếp hạng: Di tích thành phố (2009). Vị trí: 3H5X+FG, Hương Ngải, Thạch Thất, Hà Nội. Cách Ga Hà Nội: 36km, hướng 9h. Trạm bus: Hương Ngải trên ĐT420, hoặc số 97 Đồng Cam trên ĐT419.

Đình Đông Thanh (Hương Ngải) ©NCC 2019

Địa lý

Hương Ngải trước 1945 là một xã thuộc huyện Thạch Thất, phủ Quốc Oai, tỉnh Sơn Tây. Từ năm 1965 thuộc tỉnh Hà Tây, đến 1975 thuộc tỉnh Hà Sơn Bình. Từ 1978 đến 1991 nhập vào thủ đô Hà Nội. Từ 1991 lại trở về với tỉnh Hà Tây. Từ 1-8-2008 thuộc TP Hà Nội. Xã trước đây bao gồm 4 thôn: Nậu Thượng, Nậu Trong, Nậu Hạ và Nậu Tư.

Theo các cụ già trong làng kể lại, Hương Ngải tên Nôm là Kẻ Ngái, bởi vì ngày xưa có rất nhiều cây ngái ở xung quanh. Cái tên Hương Ngải cũng có gốc gác từ mùi hoa của loài cây ấy. Khi cây ngái nở hoa, hương thơm lan toả khắp vùng nên dân gian đặt tên làng là "Hương Ngái”, dần dần âm "Ngái” bị đọc chệch đi thành "Ngải”.

Lược sử

Cạnh nghề nông, Hương Ngải còn nổi tiếng là vùng đất khoa bảng. Hương ước quy định cấp ruộng học điền, giấy bút cho những trẻ thông minh nhà nghèo, miễn giảm phu phen tạp dịch cho những trò giỏi của làng. Ngoài đình, quán, chùa, miếu… làng có đủ văn chỉ, võ chỉ, văn bia, văn chuông.

Theo ngọc phả, Đền Quán Hương Ngải ra đời từ thời Bắc thuộc với 2 làng kề bên là Thúy Lai và Canh Nậu, cùng thờ ba vị quan họ Đỗ vốn là ba anh em ruột gốc người Trung Quốc. Ba vị đã mua ruộng hậu ở vùng này và có công trong việc an dân, về sau được tôn làm thành hoàng làng.

Đền Quán Hương Ngải là nơi thực dân Pháp phải ký văn bản bàn giao tỉnh Sơn Tây về cho chính quyền Việt Minh. Tới thập niên 2000 di tích đã được tu bổ, trở thành một khu vực rộng rãi với bia tưởng nhớ các chiến sĩ cách mạng đã bị Pháp tử hình tại đây ngày 28-5-1949.

Tại các xóm còn có văn chỉ, võ chỉ và hai ngôi đình được UBND tỉnh Hà Tây xếp hạng Di tích văn hoá từ ngày 10-8-2005 là đình Giang và đình Đông Thanh, cũng thờ Tam vị Đại vương họ Đỗ.

Kiến trúc và di sản

Đền Quán Hương Ngải toạ lạc trên thế đất hình "chữ Tam" (三). Cuộc trùng tu năm 1993 giữ gần nguyên vẹn kiến trúc cũ trên diện tích 4375 m2. Du khách đi từ ngoài vào qua nghi môn, sân rồi đến bên toà đình. Mặt bằng xây dựng có hình "chữ Lập" (立) bao gồm hậu cung, đại bái và tiền tế.

Đền Quán Hương Ngải hiện bảo lưu được 9 đạo sắc phong cho các Ngài qua các triều đại: sớm nhất năm Cảnh Hưng 44 thời Lê (1784), tiếp đến là Quang Trung 4 thời Tây Sơn (1791), muộn nhất là Duy Tân 3 thời Nguyễn (1910). Trong di tích còn có bức hoành phi viết bốn chữ "Mỹ tục khả phong” do vua Tự Đức ban tặng.

Hương Ngải vẫn còn những bia đá có từ thời Nguyễn. Tấm bia Đại khoa khắc ghi những tên tuổi: Liêu Hiến Chương, Liêu Hiến Quang đỗ Thái học sinh triều Lý, Đỗ Hịch đỗ Đệ tam giáp đồng tiến sĩ xuất thân; Phí Thạc đỗ Đệ nhị giáp tiến sĩ xuất thân triều Mạc Minh Đức; Đỗ Thê đỗ Đệ nhị giáp tiến sĩ xuất thân triều Lê Chính Hoà; Nguyễn Đăng Huân đỗ Đệ nhị giáp tiến sĩ xuất thân triều Nguyễn Minh Mệnh. Nơi đây cũng chính là quê hương của nhà giáo tân học và lương y Nguyễn Tử Siêu (1898—1965).

Lễ hội làng hằng năm diễn ra từ ngày 16 đến 19 tháng 7 âm lịch. Năm 2009, Đền Quán Hương Ngải và Cầu Nghinh tức Quán Bảy Cây hay Quán Nghinh Hương được UBND thành phố Hà Nội công nhận Di tích kiến trúc nghệ thuật.

Bản đồ trực tuyến

Di tích lân cận

Mã QR và ảnh

No.567 ©NCCông 2019-2020, den Quan Huong Ngai