563 Huu Bang community hall
Đình Hữu Bằng
Lê trung hưngh.Thạch Thấtsông Tích
Đình Hữu Bằng có từ năm 1689. Thờ: Tam vị Nam Hải đại vương. Xếp hạng: Di tích quốc gia (1989). Vị trí: 2JG7+24, Tây Phương, Hà Nội. Cách Ga Hà Nội: 28km, hướng 9h. Trạm bus: UBND xã Bình Phú trên đường ĐT419.
Địa lý
Hữu Bằng ở cách thị trấn Liên Quan khoảng 3km và cách trung tâm thành phố Hà Nội hơn 30km. Phía đông giáp Phùng Xá, phía tây giáp Thạch Xá, Bình Phú, phía bắc giáp Dị Nậu, phía nam giáp Bình Phú. Giao thông qua đây thuận tiện vì ở gần các đường ĐT419 và đại lộ Thăng Long. Làng xưa có tên nôm là Kẻ Nủa, nằm vào khoảng giữa hai con sông Tích và sông Đáy.
Từ lâu Hữu Bằng đã đông dân cư, đa số hộ vốn theo nghề dệt thủ công truyền thống nhưng đến cuối thế kỷ XX dần dần chuyển sang nghề kinh doanh đồ gỗ. Nơi đây là quê hương của nhà soạn kịch Tào Mạt, nhạc sĩ Phan Lạc Hoa, võ sư Nguyễn Lộc (sáng tổ môn Vovinam), v.v..
Lược sử
Xã Hữu Bằng thời Nguyễn thuộc tổng Thạch Xá, huyện Thạch Thất, tỉnh Sơn Tây. Xã gồm 9 thôn, và có chung một ngôi đình nằm cạnh Văn từ và chùa Vĩnh Phúc. Theo truyền thuyết, Tam vị Nam Hải Đại Vương vốn là ba thuỷ thần được thờ ở miếu và đình như thành hoàng vì đã âm phù giúp nhà Lê.
Theo văn khắc trên câu đầu, đình Hữu Bằng được xây dựng vào năm Chính Hoà thứ 10 (1689), còn theo Viện Bảo tồn Di tích thì lại là năm 1701. Trải qua hơn 3 thế kỷ, đình đã được sửa chữa, tôn tạo nhiều lần. Dưới triều Nguyễn năm Minh Mệnh thứ 8 (1827) ngôi đình từng có trùng tu lớn.
Hằng năm vào ngày 7 tháng Giêng âm lịch, lễ hội truyền thống được tổ chức tại đình, mở đầu bằng nghi thức tế lễ tôn vinh Tam vị Thành hoàng.
Kiến trúc
Phía trước đình làng Hữu Bằng có một ao lớn được che chắn bằng tấm bình phong gồm 4 cột trụ nhỏ chia thành 3 ô tường trổ hình chữ và cây. Tam quan chính có 2 cột trụ lớn và 2 cửa phụ ở hai bên. Sau tam quan là sân gạch với hai dãy tả, hữu vu đều rộng 7 gian, xây tường hồi bít đốc có cột trụ; khung gỗ bào trơn đóng bén, không có chạm khắc. Giữa tả vu và góc thềm đình có cửa nách thông sang một sân dài giáp chùa Vĩnh Phúc.
Toà đại bái kết nối với ống muống và hậu cung thành hình "chữ Công", mặt nhìn về hướng tây. Đại bái gồm 3 gian 2 chái 2 dĩ, gian giữa rộng 4,1m, các gian bên 3,45m, chái 3,25m, dĩ 1,6m. Bộ vì làm theo kiểu chồng giường giá chiêng với 6 hàng chân, cột cái cách cột quân 2m, cột quân cách cột hiên 1,7m. Đường kính cột cái là 50cm, cột quân 40cm. Ống muống chia làm bốn gian cách đều 2,3m; bộ mái gồm hai tầng giả để lấy sáng. Hậu cung cũng hai tầng, sâu và rộng 3 gian.
Di sản
Đình Hữu Bằng hiện có những mảng điêu khắc gỗ mang phong cách nghệ thuật tiêu biểu từ thế kỷ XVIII đến XIX. Nổi bật là những đầu dư chạm đầu rồng và 4 bức cốn nách ở 2 bộ vì gian giữa chạm người gõ trống, uống rượu, đánh đàn, đấu võ. Đình còn lưu giữ được 27 đạo sắc phong cho các vị thành hoàng từ thời Lê Trung Hưng đến thời Nguyễn; lại có 5 cỗ kiệu sơn son thiếp vàng mang phong cách nghệ thuật thế kỷ XIX và các bộ bát bửu, xà mâu, cây đèn, quán tẩy… từ thời Nguyễn.
Trong đình hiện nay lưu giữ được bản "Thần tích Thành hoàng làng" mang niên đại Vĩnh Hựu (tháng 3-1737), bản "Thần tích Thành hoàng làng và Tục lệ" ghi niên đại Bảo Đại (tháng 11-1936). Ngoài ra còn có một "Bảng ghi Hương ước" treo tại hậu cung.
Đường vào đình đi qua văn từ làm theo kiểu "chữ Nhị" gồm đại bái 5 gian nhỏ và hậu cung 3 gian xây tường hồi bít đốc. Hiện vật quý ở đây là tấm bia đá ghi tên các vị danh khoa ở làng đỗ đạt trong các kỳ thi.
Năm 1989, đình Hữu Bằng cùng văn từ và chùa Vĩnh Phúc được xếp hạng Di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia.
Bản đồ trực tuyến
Di tích lân cận
Ảnh: Đình Hữu Bằng
Bài 563 ©NCCông 2019, dinh Huu Bang