Đình Lưu Xá

Lược sử

Thôn Lưu Xá tên Nôm là Trôi Lưu, từ tháng 7-2025 thuộc xã Hoài Đức, TP Hà Nội. Trước năm 1945, Lưu Xá thuộc tổng Kim Thìa, huyện Đan Phượng, tỉnh Hà Đông. Đình thờ Lý Nam Đế vị lãnh tụ khởi nghĩa giành độc lập dân tộc và lập nên nhà nước Vạn Xuân ở thế kỷ VI. Các triều đại về sau đều tôn phong ngài và rất nhiều nơi đã lập đền thờ, gọi là Hắc y đại đế.

Kiến trúc

Di tích đã trải qua vài lần trùng tu, gần đây là vào đầu thập niên 2020. Đình nằm ở giữa làng, phía trước là hồ nhỏ có tường đá bao quanh. Cổng đình làm kiểu nghi môn tứ trụ, hai trụ giữa đắp 4 chim phượng chụm đuôi ở phía trên, bên dưới là ô lồng đèn trang trí tứ linh. Sau cổng là 2 dãy tả, hữu mạc 7 gian, tường hồi bít đốc, lưng giáp đường thôn, các bộ vì làm theo kiểu “quá giang gối tường”, soi gờ chạy chỉ thiên.

Toà đại bái 5 gian 2 chái, nhìn về phía Đông Nam. Các mái lợp ngói mũi hài, 4 góc đao cong. Bờ nóc và bờ dải gắn hoa chanh, ở hai đầu bờ nóc đắp hình long cuốn thuỷ, giữa bờ dải đắp ly. Các bộ vì làm theo kiểu “giá chiêng chồng rường” ở trên 6 hàng chân cột kê đá tảng. Phía dưới các bộ vì là xà nách đỡ cốn rồi đến kẻ. Đặc biệt, ở hai đầu hồi của toà đại bái bưng ván đố lụa, phía trước lắp cửa bức bàn, gian giữa nền để thấp, lát gạch. Các gian bên có lát sàn cao hơn nền khoảng nửa mét.

Toà hậu cung 3 gian dọc nối vào gian giữa đại bái thành hình “chữ Đinh” nhưng có tách biệt. Các bộ vì làm theo kiểu “chồng rường” dựa trên 4 hàng chân cột. Dọc gian giữa xây bệ cao bưng ván thành khám thờ, bên trong đặt long ngai bài vị Lý Nam Đế cùng nhiều đồ thờ tự khác.

Di sản

Tại đại bái, 8 đầu dư có chạm lộng hình rồng, 4 đầu kèo chạm long hoá lá, 12 đầu nghê chạm rồng, 12 bức cốn mê trên xà nách chạm tứ linh hoá mây, mặt chính trên các bức cốn nối với hậu cung chạm tứ linh, mặt sau chạm hồi văn triện và hoa lá cách điệu, các thanh rường, kẻ cũng chạm hình rồng mây và hoa lá. Các đề tài chạm khắc ở đây không theo một khuôn mẫu nhất định.

Tại hậu cung, các trang trí tập trung vào vì kèo ngoài cùng, chủ yếu là vân mây và hoa lá theo phong cách thời Nguyễn. Các cửa dẫn vào hậu cung đều sơn son thếp vàng, chạm đề tài tứ linh.

Năm 1991, đình Lưu Xá được Bộ Văn hoá và Thông tin xếp hạng là Di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia. Lễ hội đình làng được tổ chức vào ngày 12 tháng Giêng âm lịch hằng năm.

Bản đồ trực tuyến

Di tích lân cận

• Chùa Bảo Phúc: 3P83+Q5H, Giang Xá, Hoài Đức.
• Chùa Kỳ Viên: 3P72+7QP, Cao Hạ, Hoài Đức.
• Chùa Quán Chiền: 3MFV+W8, Đức Giang, Hoài Đức.
• Đình Cao Xá: 33M7X+R8Q, Đức Thượng, Hoài Đức.
• Đình, quán Giang Xá: 3P84+52, Đức Giang, Hoài Đức.
• Quán Cao Xá Thượng (Linh Tiên Quán): 3M8W+8M, Đức Thượng, Hoài Đức.

Ảnh: Đình Lưu Xá

Bài 1248 ©NCCông 2015-2026, đình Lưu Xá