Đình Ninh Sơn (Chúc Sơn)

Giới thiệu

Từ vành đai nội thành Hà Nội, có thể lên xe bus số 37 (tuyến Giáp Bát—Chương Mỹ), số 80 (Mỹ Đình—Kênh Đào) hoặc số 57 (Mỹ Đình II—KCN Phú Nghĩa) và xuống bến đỗ ở đầu thị trấn Chúc Sơn. Sau khi đi tiếp hơn trăm bước theo quốc lộ QL6 du khách sẽ nhìn thấy đỉnh tam quan cao vút của cổng làng Ninh Sơn, đây cũng là một trong các con đường dẫn đến chùa Trăm Gian.

Theo sử sách, đầu tháng 11 năm 1426 đã diễn ra một loạt trận đánh của nghĩa quân Lam Sơn nhằm chặn các cánh quân cứu viện của Vương Thông từ thành Đông Quan vượt sông Đáy (tức Ninh Giang) bủa lên vùng núi Tốt Động—Chúc Động. Lê Lợi thừa thắng đã cho các tướng chuyển sang tổng tiến công, năm sau hạ thành Đông Quan và đuổi hết lũ giặc Minh xâm lược ra khỏi bờ cõi nước ta.

Chợt nhớ địa danh này đã có trong “Bình Ngô đại cáo” của Nguyễn Trãi theo bản dịch của Ngô Tất Tố:
Ninh Kiều máu chảy thành sông, tanh hôi vạn dặm
Tụy Động thây chất đầy nội, nhơ để ngàn năm.[1]

(Ninh Kiều là vùng phía tây sông Ninh Giang - tên gọi khúc sông Đáy chảy qua thị trấn Chúc Sơn bây giờ - còn xã Tụy Động về sau đổi là Tốt Động)

Tôi đến thăm Ninh Sơn, cổng làng xây đồ sộ, hai mặt trong ngoài tam quan đắp nổi 4 đôi câu đối ca ngợi quê hương. Sau cổng là một đoạn đường tốt và phần lớn hai bên vẫn còn có những mặt ao hồ nom khá sạch sẽ. Đi hết đoạn này mới vào đến khu vực dân cư đông đúc quần tụ dưới chân núi Phượng Hoàng. Bụng lo lo từ lúc thấy khúc sông Đáy ở cầu Mai Lĩnh (phải chăng xưa là Ninh Kiều?) đã bị cạn và biến thành ruộng rau muống, nhưng đến Vực Ninh thì tôi vững dạ hơn. Dân làng cho biết đầm này chưa bao giờ hết nước và vẫn có những con cá rất to ẩn náu khôn ngoan dưới sâu, không dễ bắt được.

Ninh Sơn trù phú nhờ vị thế ven quốc lộ và trực thuộc thị trấn Chúc Sơn của huyện Chương Mỹ. Dân làng trước kia ngoài nghề nông còn làm nghề cá, nay lại có thêm các xưởng mộc và cơ khí, v.v.. Bên cạnh những ngôi nhà lợp tôn với cột chống sét cao lô nhô và hàng rào sắt nhọn hoắt, vẫn thấp thoáng nhiều mái ngói ta dưới bóng tre, nhãn, mít... sau bức tường xây bằng gạch hoặc đá ong.

Đường làng Ninh Sơn nay đã được lát bê tông, ô-tô chạy qua dễ dàng. Đi thẳng là lên núi. Rẽ sang phải hơn 100m kể từ chỗ ngã ba đầu làng, du khách sẽ thấy một ngôi đình với những cây cổ thụ hàng trăm năm tuổi nằm ở phía tây-bắc đầm Vực Ninh. Nếu đi tiếp sẽ đến danh thắng chùa Trầm, cách đó khoảng 2km.

Đình Ninh cùng với đình Chèm ở cách 20km đều thờ chung Lý Ông Trọng làm thành hoàng. Theo cổ sử, Ngài là danh tướng người Chèm từng được Thuỷ Hoàng triệu sang đế quốc Tần để trấn giữ biên ải phương Bắc. Một bức tượng khổng lồ của Ông Trọng sau khi khuất bóng đã được dựng trên vọng lâu của Vạn lý trường thành để những người Mông Cổ e ngại vì tưởng rằng Ngài vẫn tiếp tục bảo vệ vùng hoang mạc mênh mông này.

Ngày 29-3-2001, đình Ninh Sơn đã được Bộ Văn hoá - Thông tin xếp hạng Di tích lịch sử - kiến trúc nghệ thuật tại quyết định số 20/2001/QĐ-BVHTT.

Kiến trúc

Đình Ninh được làm theo hình “chữ Đinh”. Tiền đường 3 gian 2 chái, mặt trước gắn 3 tấm bia. Trên chính điện có bức hoành phi cổ chạm nổi 4 chữ Hán nay đã bị tróc sơn son thếp vàng. Dọc các cột cái treo 3 đôi câu đối, tất cả đều bằng gỗ. Hậu cung khoá kín, bên trong cất cỗ kiệu bát cống vào loại quý hiếm nhất, có từ thế kỷ XVII, hàng năm đến dịp hội làng mới được lấy ra để rửa bụi và chuẩn bị cho lễ rước.

Nền đình cao, sân trên được lát gạch to, phía trước mới đặt một đôi rồng đá bên bậc thềm. Sân dưới khá rộng, có thể chơi bóng chuyền và bóng đá mini. Địa thế của đình rất đẹp, cổng nghi môn nhìn ra Vực Ninh qua mặt con đường chạy ven đầm. Bên tay phải, ngoài nghi môn là bến tắm cũ, nay trẻ con thường đến bơi và câu cá. Bên trái cũng mới xây một thuỷ đình hình lục giác với hai chiếc cầu đá như đôi tay dang rộng ôm lấy bờ đầm.

Bản đồ trực tuyến

Di tích lân cận

• Chùa Cao (Linh Thông Tự): núi Ninh Sơn, thị trấn Chúc Sơn.
• Chùa Trăm Gian: thôn Tiên Lữ, xã Tiên Phương.
• Chùa Trầm: thôn Long Châu, xã Phụng Châu.
• Chùa Vô Vi: thôn Long Châu, xã Phụng Châu.
• Đình Nhân Huệ: Đê Tả Đáy, P. Đồng Mai, Q. Hà Đông.
• Đình Xóm Xá: thôn Ngọc Sơn, TT. Chúc Sơn.

Mã QR và ảnh

No.159 ©NCCong 2013-2014, dinh Ninh Son