1119 Lung Khe temple & Luy Lau citadel

Đền Lũng Khê, thành Luy Lâu

Bắc Ninhsông ĐuốngSĩ Nhiếp
qrcode:https://360.hncity.org/%C4%90inh-quan/%C4%90inh-quan-phia-%C4%90ong/%C4%90en-Lung-Khe-thanh-Luy-Lau

Thành Luy Lâu 羸婁 có từ đầu thời Bắc thuộc. Xếp hạng: Di tích quốc gia (1964). Vị trí: 22QQ+GW5, Thanh Khương, Thuận Thành, Bắc Ninh, Việt Nam. Cách Ga Hà Nội: 27km (hướng 3h). Trạm bus: Điểm Đỗ Xe Buýt Lệ Chi.

Trụ cầu đá đền Lũng Khê Đền Lũng Khê Tượng quan hầu của Sĩ Nhiếp Đền Lũng Khê, thành Luy Lâu

Lược sử

Vào thời Tam Quốc, vùng Dâu (thuộc huyện Thuận Thành sau này) là trị sở của quận Giao Chỉ do Sĩ Nhiếp 士燮 làm thái thú. Ông cho xây dựng thành Luy Lâu để cát cứ Giao Châu như một xứ độc lập từ năm 187 đến 226. Ông mở trường và phát triển kinh tế nên đời sau tôn làm "Nam Giao học tổ" (南交學祖). Nhà Trần đã sắc phong mỹ tự "Thiện cảm Gia ứng Linh vũ Đại vương".

Thành có hình chữ nhật, tường đất cao, xung quanh là hào nước rộng 20m, sâu 3m. Bên trong thành ngoại (khoảng 680x520m) là thành nội (300x100m). Mặt thành quay hướng tây, đầu kề sông Dâu có một lầu nhỏ gọi là Vọng Giang Lâu. Bốn góc thành đều có trạm gác, gọi là Tứ trấn.

Di tích các lò gốm sứ được phát lộ ở đây cho thấy hàng vạn hiện vật đã được làm tại chỗ. Đặc biệt có cả các di vật thuộc văn hóa Đông Sơn. Tháng 11-1998 tại phía đông bắc thành, một nhà khảo cổ học Nhật Bản đã phát hiện một mảnh khuôn đúc trống đồng.

Vùng sông Dâu trở thành trung tâm đầu tiên của Phật giáo từ Ấn Độ truyền sang. Đất thành Luy Lâu cũ đến thời Hậu Lê thuộc về thôn Lũng Triền, xã Thanh Tương, huyện Siêu Loại, phủ Thuận An. Đến triều nhà Nguyễn mới đổi Lũng Triền thành xã Lũng Khê. Trên đất Luy Lâu cũ nay vẫn còn ngôi chùa Phi Tướng và đền Lũng Khê thờ Sĩ Nhiếp, mặt cả hai di tích đều quay hơi chếch về phía tây nam.

Kiến trúc

Đền Lũng Khê có bố cục hình "chữ Tam" và gồm toà tiền tế 5 gian, đại bái 5 gian, hậu cung 3 gian. Bài vị thái thú Sĩ Nhiếp bằng gỗ cao 110cm có niên đại thế kỷ XVII, bức hoành phi “Nam Giao học tổ” treo ở trên.

Trước đền là cây cầu đá nguyên khối dựng từ thời Lê trung hưng và trùng tu năm 1843. Cầu rộng 1m67 với hơn 20 tấm đá lát mặt, 7 nhịp dài 10m38. Tám dầm cầu dài 2m25, hai đầu dầm chạm vân mây xoắn hình đầu rồng, bên trên chạm các hình hổ phù, dơi, cá chép, lá sen, lá đề, hoa chanh, dây lá cách điệu… Tổng cộng có 24 cột trụ dài từ 2,5m đến 3m.

Di sản

Trong đền hiện có tượng Sĩ Nhiếp và con trai Sỹ Huy cùng công chúa, quan hầu bằng đất sét phủ sơn được tạo tác vào thời Nguyễn. Còn có tấm bia đề “Thành Luy Lâu” được khắc năm 1661; bốn bia lệnh chỉ dựng năm 1678, 1774, 1775, 1809; bốn bia trùng tu soạn năm 1661, 1843, 1857, 1877; sáu bia hậu thời Nguyễn và một bia đề thơ năm 1924, tất cả đều viết bằng chữ Hán. Cạnh đền thờ Sỹ Huy ở làng Thanh Hoài gần đó có một tấm bia ghi niên đại thời Đông Tấn (từ năm 317 đến 420).

Ngày 13-1-1964, đền Lũng Khê, thành Luy Lâu được xếp hạng Di tích lịch sử - văn hoá quốc gia.

Bản đồ trực tuyến

Di tích lân cận