Đình làng Vàng

Địa lý

Xã Cổ Bi nằm ven sông Đuống, nay thuộc huyện Gia Lâm, TP Hà Nội. Địa giới phía bắc giáp 2 xã Dương Hà, Phù Đổng; phía nam giáp thị trấn Trâu Quỳ và quốc lộ QL5; phía đông giáp xã Đặng Xá; phía tây giáp quốc lộ QL1B và phường Phúc Lợi. Xã có tổng diện tích 503 ha, dân số năm 2012 là 10.254 người.

Làng Vàng tên chữ là 黃村 Hoàng Thôn, thuộc xã Cổ Bi, Gia Lâm. Cổ Bi từng là nơi đóng đại bản doanh của quân đội các triều đại: Hai Bà Trưng, nhà Tiền Lý, nhà Ngô, nhà Trần, nhà Lê. Chúa Trịnh Cương cho xây hành cung đặt tên là phủ Kim Thành, định cho dời đô về đây.

Đại Việt sử ký toàn thư cho biết Cổ Bi thời vua Hùng thuộc bộ Vũ Ninh. Đến thời Lý thuộc đất Long Biên, phủ Thuận Đức; thời Trần thuộc lộ Bắc Giang, phủ Thuận An, đạo Diên Bắc; thời Lê thuộc trấn Kinh Bắc; thời Nguyễn thuộc tỉnh Bắc Ninh.

Lược sử

Đình làng Vàng có từ thời Lê trung hưng, trong hậu cung thờ một vị thần vốn là tướng của Hùng Vương, thường hiển linh giúp nước chống giặc và được đời sau suy tôn là “Đô Hồ Dương Võ Phù Tộ Đại Vương”.

Tương truyền sau khi khởi nghĩa Bà Trưng dẫn quân đến trang Cổ Bi và nghỉ lại đó. Đêm mồng 10 tháng 3 Vua Bà mơ thấy có một ông già mũ áo chỉnh tề, hình dung kỳ dị tiến lại, xưng là Linh thần và nói ”Ta vốn là tướng của Hùng Vương, chịu mệnh trấn giữ đất này. Nay gặp đại quân làm việc nghĩa, ta xin trợ giúp”. Sớm hôm sau tỉnh dậy Vua Bà làm lễ tạ thần rồi tiến quân vây thành Luy Lâu, buộc thái thú Tô Định tháo chạy về nước. Dẹp xong giặc, Vua Bà ban sắc phong thần là “Trung quốc hùng trấn uy linh ngưng hưu chi thần”. Dân làng tôn thờ làm thành hoàng. Năm Thiên Phúc, vua Lê Hoàn phong là “Đức bác bộ hộ quốc đại vương”.

Kiến trúc

Đình nhìn qua sân và bình phong ra cổng ngũ môn ở phía tây nam, bên trái là nhà tả vu 8 gian giáp với ao đình. Toà đại đình 5 gian 2 dĩ, đầu hồi bít đốc tay ngai, bờ nóc đắp hình rồng. Các bộ vì kiểu “chồng rường giá chiêng” 4 hàng chân cột ở gian giữa được kê đá tảng, 4 đầu dư chạm rồng mang phong cách cuối Lê, đầu Nguyễn. Các bức cốn trong và ngoài được chạm cầu kỳ với đề tài tứ linh, hoa lá, trúc diều, hòm sách, cá hoá rồng…

Sau đó là toà trung đường 2 tầng 8 mái, 8 đầu đao cong, cổ diềm chấn song con tiện, bờ nóc chạy thẳng. Liền kề là toà hậu cung 3 gian, bờ nóc đắp hình rồng gắn men sứ chầu mặt trời lửa. Sát bờ giải đắp hai con nghê. Giữa 2 lớp mái có trang trí rồng, bờ giải xây giật 4 cấp. Giữa gian hậu cung là một bệ lớn trên đặt khám thờ, trong có long ngai bài vị, hai bên đặt 2 ban thờ nhỏ. Trang trí của hậu cung chủ yếu tập trung ở hai cốn hồi với các đề tài rồng và hoa lá cách điệu. Toàn bộ đình đều lợp ngói vảy hến.

Di sản

Đình Thôn Vàng bảo lưu được nhiều cổ vật làm bằng chất liệu khác nhau như giấy, đồng, gỗ, bao gồm: 01 bản sao thần phả gốc do Hàn lâm viện Đại học sĩ Nguyễn Bính phụng soạn; 01 sắc niên hiệu Khải Định 9 (1924) về việc cho phép Thôn Vàng được thờ phụng bản cảnh thành hoàng; 01 bộ bát bửu, 02 ngựa gỗ, hạc gỗ, long ngai bài vị, kiệu bát cống, 01 bộ cửa võng, hoành phi…

Hằng năm, nhân dân sở tại tổ chức lễ hội tưởng nhớ vị thành hoàng làng. Ngày 24 tháng giêng sửa lễ, khép ấn. Mồng 5 tháng 2 sửa sang bao sái, mồng 6 làm lễ rước nước, mồng 7 là chính hội mùa xuân. Mồng 10 tháng 3 là lễ giỗ. Ngày 14 tháng 8 mở hội mùa thu.

Năm 1995, đình [và chùa] làng Vàng đã được Bộ Văn hoá và Thông tin xếp hạng Di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia.

Bản đồ trực tuyến

Di tích lân cận

• Chùa Sủi (Đại Dương Tự): 2X97+8J, xã Phú Thị.
• Chùa Thôn Cam (Sùng Nghiêm Tự): 2WHV+F7, xã Cổ Bi.
• Chùa Thôn Vàng: 2WMQ+VPR, xã Cổ Bi.
• Đình Bình Minh (Cổ Bi): 2WFV+24, TT. Trâu Quỳ.
• Đình Gióng Mốt: 2XP6+3HJ, xã Đặng Xá.
• Đình Thượng Đồng: 2WWH+4M, phường Phúc Lợi.

958 - dinh Lang Vang ©NCCông 2019-2025