Đình, nghè Kim Sơn

Đình, nghè Kim Sơn có từ thế kỷ XVII. Thờ: 2 anh em sinh đôi Cao Điền, Cao Đỗ (tướng nhà Đinh). Xếp hạng: Di tích quốc gia (1992). Vị trí: 2XHM+45, Kim Sơn, Gia Lâm, Hà Nội. Cách Ga Hà Nội: 22km, hướng 3h. Trạm bus: Đường vào di tích Kim Sơn trên QL17.

Lược sử

Làng Kim Sơn ngày nay thuộc xã Kim Sơn, huyện Gia Lâm, TP. Hà Nội. Mảnh đất này có từ lâu đời và riêng trong hai thế kỷ XVII, XVIII đã sản sinh ra các danh nhân như Nguyễn Mậu Tài, Nguyễn Mậu Vận, Nguyễn Mậu Đại, Nguyễn Mậu Thịnh, Phạm Ích Khiêm v.v..

Tương truyền Cao Điền, Cao Đỗ vốn là hai thiên thần đầu thai vào gia đình ông Cao Trạch và bà Lê Thị là những người nhân đức nổi tiếng khắp vùng Kim Sơn. Lớn lên, hai anh em nghe danh Đinh Bộ Lĩnh ở động Hoa Lư bèn tìm tới xin theo. Cao Điền được nhận vào ban văn, Cao Đỗ vào ban võ. Họ nhanh chóng lập công lớn, dẹp yên các sứ quân, được vua ban thưởng rất nhiều.

Hai người về quê lập đồn điền ven sông Đuống, chiêu mộ dân ly tán đến cấy lúa và trồng dâu, chăn tằm, dệt lụa. Khi quân Champa xâm phạm bờ cõi, vua Đinh lại gọi họ làm tướng chỉ huy ra trận chống lại. Địch phải lui, vua ban cho hai anh em cả vùng làm thực ấp. Khi trở lại Kim Sơn, trời bỗng nổi giông tố, hai người cùng hóa. Sau đó, dân làng lập đền thờ cúng rồi hàng năm mở hội vào ngày sinh và ngày mất của Cao Điền, Cao Đỗ.

Kiến trúc

Đường vào đình và nghè Kim Sơn đi ven hồ nước. Nghi môn nhìn thẳng ra hồ, hơi chếch về phía Tây Nam. Cổng giữa có hai trụ cao, trên đỉnh đắp bốn con phượng chụm đuôi. Trên hai trụ thấp đắp hai con nghê đối diện. Giữa sân đình là một nếp nhà 3 gian để mở như một tam quan nội. Đại đình 3 gian 2 dĩ kết nối theo hình “chữ Đinh” với hậu cung, nơi có 2 khám thờ thành hoàng.

Cạnh đình là nghè Kim Sơn, tức ngôi đền thờ gốc xây trên nền dinh cũ của hai vị. Nghè xây theo hình “chữ Nhị”, gồm hai nếp nhà nhỏ 3 gian liên kết trong một không gian khép kín, hậu cung đặt ban thờ thành hoàng. Hai cây đại lớn che mát đầu hồi toà tiền tế, phía trước nghè cũng có sân và cổng riêng nhưng nhỏ hơn bên đình.

Di sản

Ngày nay trong đình Kim Sơn đang lưu giữ 17 đạo sắc phong từ thời Lê trung hưng đến thời Nguyễn. Các hương án, long ngai, bài vị đều được chạm khắc nhiều hình tượng chim muông, hoa lá, mây sóng… mang phong cách nghệ thuật thế kỷ XVII-XVIII. Các cỗ kiệu được tạo tác vào thế kỷ XIX. Lại có hai pho tượng phỗng bằng gỗ tạc từ thế kỷ XV. Các bia đá và hương án đá có kích thước lớn cũng còn nguyên vẹn.

Bức cửa võng của nghè Kim Sơn có bốn chữ lồng trong khung vuông. Chính giữa y môn là một vòng xoắn thay cho mặt trời, biểu thị 3 yếu tố tạo nên thế giới: thiên, địa, nhân. Nghệ thuật này gợi nhớ hình dáng tòa tiền bái ở Văn miếu Quốc tử giám Hà Nội có niên đại thế kỷ XVII.

Ngày 22-4-1992, đình và nghè Kim Sơn được xếp hạng Di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia.

Bản đồ trực tuyến

Di tích lân cận

• Chùa Báo Ân: 2X3G+XV, xã Dương Quang.
• Chùa Keo (Báo Ân Trùng Nghiêm Tự): 2XGR+PH, xã Kim Sơn.
• Chùa Sủi (Đại Dương Tự): 2X97+8J, xã Phú Thị.
• Đình Giao Tự: 2XJQ+Q7, xã Kim Sơn.
• Đình Gióng Mốt: 2XP6+3HJ, xã Đặng Xá.
• Đình Trân Tảo: 2X9F+82, xã Phú Thị.

Text 223 ©NCCông 2015-2021, dinh, nghe Kim Son