CHÙA GIÁO LINH (THÔN VÀNG)

Địa lý

Xã Cổ Bi nằm phía nam sông Đuống, nay thuộc huyện Gia Lâm, TP Hà Nội. Xã có tổng diện tích 503 ha, dân số năm 2012 là 10.254 người. Địa giới phía bắc giáp 2 xã Dương Hà, Phù Đổng; phía nam giáp thị trấn Trâu Quỳ và quốc lộ QL5; phía đông giáp xã Đặng Xá; phía tây giáp quốc lộ QL1B và phường Phúc Lợi. Xã có 3 thôn cổ là: thôn Vàng, thôn Hội, thôn Cam.

Cổ Bi từng là nơi đóng đại bản doanh của quân đội các triều đại: Hai Bà Trưng, nhà Tiền Lý, nhà Ngô, nhà Trần, nhà Lê. Chúa Trịnh Cương cho xây hành cung đặt tên là phủ Kim Thành, định cho dời đô về đây.

Đại Việt sử ký toàn thư viết Cổ Bi thời vua Hùng thuộc bộ Vũ Ninh. Đến thời Lý thuộc đất Long Biên, phủ Thuận Đức; thời Trần thuộc lộ Bắc Giang, phủ Thuận An, đạo Diên Bắc; thời Lê thuộc trấn Kinh Bắc; thời Nguyễn thuộc tỉnh Bắc Ninh.

Lược sử

Chùa thôn Vàng tên chữ là Giáo Linh Tự, nay thuộc xã Cổ Bi, huyện Gia Lâm, TP Hà Nội. Trải qua bao nhiêu năm chiến tranh loạn lạc và chạy lụt do sông Đuống xưa kia gây ra, trong chùa không giữ được tài liệu gì ghi chép về lần xây dựng ban đầu. Căn cứ vào phong cách nghệ thuật của các hiện vật có thể đoán chùa tồn tại ít nhất là từ thời Lê trung hưng.

Vào giữa thế kỷ XIX, chùa đã từng phải di chuyển một lần dưới thời vua Tự Đức. Do đất bãi sông Đuống bị sụt lở trong thời kỳ trước cuộc kháng chiến chống Pháp tái xâm lược, chùa lại phải di chuyển một lần nữa vào vị trí ngày nay. May sao phần lớn số hiện vật và kiến trúc cũ với phong cách nghệ thuật thời cuối Lê và thời Nguyễn vẫn được bảo tồn.

Kiến trúc

Chùa nằm kề đình thôn Vàng, mặt nhìn về phía tây nam, lưng dựa vào chân đê Vàng. Tam quan mở ra đường làng, sau cổng là tượng đài Quan Âm, cuối sân là toà tiền đường 5 gian tường hồi bít đốc tay ngai. Các bộ vì làm kiểu chồng rường đỡ lấy bộ mái lợp ngói vẩy cá, đè nặng lên 6 hàng chân cột kê đá tảng.

Tại gian giữa có hai đầu dư phía ngoài chạm rồng đỡ quá giang, phía trong không chạm rồng mà tạo hình hai con nghê. Toà hậu cung sâu 4 gian kết nối với gian giữa tiền đường thành hình “chữ Đinh”, hai bên có cửa nách ăn thông với dãy nhà Tổ, nhà Mẫu. Trong sân sau có một quả chuông to mới đúc gần đây.

Di vật

Chùa bảo lưu được nhiều đồ thờ và các mảng chạm khắc trên gỗ. Tư liệu chữ Hán cũng phong phú với những bức hoành phi, câu đối và bia đá, cổ nhất là tấm bia dựng năm Long Đức 3 (1734). Trong số các tượng Phật giáo Bắc tông, bộ Tam thế Phật và pho A Di Đà nổi bật với phong cách nghệ thuật thời Lê trung hưng.

Năm 1995, chùa Giáo Linh được xếp hạng Di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia.

Bản đồ trực tuyến

Di tích lân cận

• Chùa Sủi (Đại Dương Tự): 2X97+8J, xã Phú Thị.
• Chùa Thôn Cam (Sùng Nghiêm Tự): 2WHV+F7, xã Cổ Bi.
• Đình Bình Minh (Cổ Bi): 2WFV+24, TT. Trâu Quỳ.
• Đình Gióng Mốt: 2XP6+3HJ, xã Đặng Xá.
• Đình Thôn Vàng: 2WMQ+VPR, xã Cổ Bi.
• Đình Thượng Đồng: 2WWH+4M, phường Phúc Lợi.

(960 - chua Giao Linh ©NCCông 2019-2022)