Đền Thượng Sơn Đồng

Lược sử

Đền Thượng nằm ở phía sau bên hữu chùa Diên Phúc, vốn là đền chung của thôn Nội và thôn Ngoại. Trước năm 1945, hai thôn này thuộc tổng Sơn Đồng, huyện Đan Phượng, tỉnh Hà Đông. Đền thờ Đào Trực, được Lê Hoàn phong chức Thái phó do có công giúp vua đánh bại quân địch. Dẹp xong bọn xâm lược nhà Tống, ngài xin vua cho về quê mở trường dạy học.

Đời sau dân làng lập đền thờ Thái phó. Lúc đầu đền làm bằng tranh tre nứa lá, đến khi vua Lê Thái Tổ ban vàng bạc mới xây lại thành ngôi đền lớn. Kiến trúc hiện tại định hình sau đợt đại tu vào đầu thế kỷ XX, chỉ còn rất ít các bộ phận của đền cũ thuộc thế kỷ XVII.

Kiến trúc

Đền quay hướng Nam, bố cục theo hình “chữ Môn” hiếm thấy. Hai bên sân có dãy tả hữu mạc đối xứng. Toà đại bái 7 gian, 2 chái. Các bộ vì làm theo kiểu “vì kèo” đơn giản, ít chạm khắc trang trí.

Sau đại bái là sân lọng rồi đến hậu cung gồm 3 gian nhỏ, 4 mái chảy với các góc đao cong. Các bộ vì bên trong được làm theo kiểu “chồng rường” trên 4 hàng chân. Tại hậu cung cũng ít trang trí, đáng chú ý là vách ngăn phía trước gian giữa làm lùi từ cột cái về phía sau cột quân làm cung cấm, nơi lưu giữ một ít dấu tích cũ với các mảng chạm khắc mang phong cách nghệ thuật chuyển tiếp từ thế kỷ XVII sang thế kỷ XVIII. Chính giữa khám thờ là nơi đặt tượng đức thánh và bộ long ngai bài vị mang phong cách nghệ thuật thời Nguyễn.

Dãy tả, hữu mạc ngoài sân được làm khá đơn giản, trên câu đầu nhà tả mạc ghi rõ do thôn Nội làm lại vào tháng 5 nhuận, năm Giáp Dần, niên hiệu Duy Tân thứ 8 (1914), câu đầu nhà hữu mạc cũng ghi như vậy nhưng do thôn Ngoại làm.

Di sản

Đền còn lưu giữ 2 nghê đá trên ban thờ cung cấm, chiếc hương án chạm khắc tứ linh, đôi hạc thờ ở Đại bái... Ngoài ra còn nhiều bức hoành phi có nội dung tôn vinh đức thánh và bản thần phả do Đông các Đại học sĩ Nguyễn Bính soạn năm Hồng Phúc thứ nhất (1572).

Năm 1986, đền Thượng Sơn Đồng đã được Bộ Văn hoá và Thông tin xếp hạng Di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia.

Bản đồ trực tuyến

Di tích lân cận

• Chùa Lão Quân Quán
• Chùa Sơn Đồng
• Đền Mẫu Liễu
• Đình và chùa Đại Tự
• Đình Lũng Kênh
• Đình Lưu Xá
• Đình Sơn Đồng

Mã QR và ảnh

1216_den_Thuong_Son_Dong ©NCCong 2026