Đền Kim Bôi (Vạn Kim)

Đền Kim Bôi toạ lạc trên khu đất đầu làng, bên cạnh trục đường Tế Tiêu - chùa Hương. Trong làng còn có đình và chùa. Địa danh Kim Bôi (金杯) nghĩa là Chiếc chén vàng, thời Nguyễn thuộc xã Vạn Kim, huyện Mỹ Đức, tỉnh Hà Đông. Từ tháng 7-2025 thuộc xã Hương Sơn, TP Hà Nội. Đây là một địa chỉ khá thuận tiện về mặt giao thông thuỷ bộ để du khách nhân tiện đi hội chùa Hương có thể ghé qua tham quan, vãn cảnh.

Lược sử

Ngôi đền được khởi dựng từ lâu đời, thờ Tam vị Đại vương gọi là Nhất Lang, Nhị Lang, Tam Lang, quê ở Sài Sơn. Theo thần phả, đây là ba vị tướng có công lớn giúp vua Lý Nam Đế đánh đuổi quân Lương xâm lược vào thế kỷ thứ VI và thành lập nhà nước Vạn Xuân độc lập trên đất Việt.

Do có công lao với Tổ quốc và nhân dân nên sau khi hoá ba ngài đã được nhiều triều đại phong kiến ban sắc phong thần và mỹ tự cho để nhân dân thờ phụng. Nhất Lang tức là chàng Cả, được ban 8 mỹ tự “Thiên An hoàng đế đống vang đại vương”, Nhị Lang tức chàng Hai được ban 8 chữ “Quốc Vương diễn chúc an dân đại vương”. Tam Lang tức chàng Ba được ban 6 chữ “Từ Thiện cư sĩ đại vương”.

Kiến trúc

Đền Kim Bôi nằm trên địa thế rất đẹp ở ngay ven bờ hữu ngạn sông Đáy. Mặt đền quay hướng tây nam, đối diện với dãy núi Hương Sơn là thắng cảnh bậc nhất của nước ta. Trong làng còn có đình và chùa. Bố cục mặt bằng xây dựng tổng thể của ngôi đền có hình “chữ Nhị” với 2 toà tiền tế và hậu cung.

Toà tiền tế 5 gian, kiểu tường hồi bít đốc tay ngai, hai mái chảy lợp ngói ri, hai đầu bờ nóc đắp đấu đinh. Bộ khung gỗ được làm đơn giản theo kiểu “vì kèo quá giang”. Vì hiên được cấu tạo bởi một xà được đỡ bằng cột hiên, trên xà là các con rường chồng lên nhau qua các đấu kê mỏng. Toàn bộ hệ thống cấu trúc gỗ của tiền tế đều bào trơn đóng bén, ít có các mảng chạm trang trí.

Toà hậu cung có chiều ngang 7,5m; sâu 8,5m, chia thành 2 gian trong và gian ngoài. Điểm chú ý ở toà này là được xây cao hơn toà tiền tế, theo kiểu chồng diêm tạo thành 2 tầng 4 mái. Phần diêm chia thành các ô để trang trí đắp nổi hình tứ linh. Chính giữa bờ nóc là hình ảnh mặt trời toả ánh nắng ra không gian, hai đầu đắp hình con kìm Makara ngậm bờ lan, đuôi xoắn tựa bánh xe luân hồi.

Di sản

Lễ hội hằng năm tổ chức vào ngày 12 tháng 2 âl. Trong dịp này ngoài các nghi thức tế lễ trang nghiêm còn diễn ra nhiều trò vui dân gian như đua bơi chải, bắt vịt và hát quan họ trên thuyền...

Ngày 14/6/1991, Bộ Văn hoá và Thông tin đã ra Quyết định số 1057 VH/QĐ xếp hạng đền Kim Bôi là di tích lịch sử - văn hoá quốc gia.

Bản đồ trực tuyến

Di tích lân cận

• Chùa Đinh Xuyên: MQM3+VPR, Hòa Xá, Hà Nội.
• Chùa Hương: JQ7P+QW, Hương Sơn, Hà Nội.
• Đền Hữu Vĩnh: JR76+J7, Nguyen Uy, Hà Nam.
• Đình Đặng Giang: MQ9G+VJC, Hòa Xá, Hà Nội.
• Đình Đinh Xuyên: MQM4+37J, Hòa Xá, Hà Nội.
• Đình, chùa Phù Lưu Thượng: MQ6Q+F84, Hòa Xá, Hà Nội.

  Ảnh: Sân đền Kim Bôi

  Bài 1240 ©NCCông 2014-2021, đền Kim Bôi

  ---