Chùa Sệu (A Nậu tự)

Lược sử

Chùa A Nậu nằm dưới chân núi Sệu ở phía Đông Nam cố đô Hoa Lư, cách sông Đáy hơn 1km. Một số tư liệu và dấu tích gạch hoa sen cho thấy chùa có thể đã hình thành từ thời Đinh hoặc Tiền Lê và được mở rộng vào thời Trần. Theo nội dung bài văn khắc trên tấm bia “A Nậu tự Tam bảo điền bi” có trang trí theo kiểu thời Mạc, vua Trần Thái Tông từng tu hành ở động Vũ Lâm và hiến cúng 90 mẫu ruộng làm hương hoả cho chùa.

A Nậu nghĩa là cái cào cỏ nhỏ và vùng đất này từng là điền trang của công chúa Trần Ngọc Một, người đã tu tập và viên tịch tại chùa. Đến thời Hậu Lê, tên "Sệu" được đổi thành "Thiệu" trong các văn bản hành chính. Núi Sệu vào thời Nguyễn thuộc xã Đới Nhân, tổng Đa Giá, huyện Gia Khánh, phủ Trường An.

Trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, chùa là trụ sở sơ tán của Bưu điện Ninh Bình và cơ quan trung ương, đồng thời đỉnh núi phía sau là điểm quan sát hoạt động của máy bay địch. Ni sư Thích Đàm Lý từng nhường toà chính điện cho chuyên gia Liên Xô làm việc và tòa tiền đường trở thành nơi phổ biến kỹ thuật sản xuất cho nhân dân.

Năm 1999, chùa A Nậu được xếp hạng Di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia. Đến năm 2023, chùa đã được trùng tu khang trang với kinh phí hơn 10 tỷ đồng từ nguồn vốn xã hội hóa.

Kiến trúc

Chùa nhìn hơi chếch về hướng Đông Bắc, lưng dựa vào núi Sệu hình vòng cung, phía trước là hồ nước và cánh đồng nhỏ, xa xa là Quốc lộ 1A và sông Đáy. Cổng tam quan gồm 3 cửa với lầu vọng nguyệt 3 tầng, mái lợp ngói đỏ và đầu đao cong vút trang trí hình linh thú.

Qua cổng vào sân sẽ thấy lầu Quan Âm làm toàn bằng đá xanh, bao quanh là lan can đá có chạm trổ, bên trong đặt tượng vị Bồ Tát tạc bằng đá trắng. Bên phải sân có vườn tháp với các ngôi mộ xây gạch trần không trát và xếp theo thế "tiền nhị, trung nhất, hậu tứ", là nơi an trí tro cốt của những vị trụ trì đã khuất.

Tam bảo có bố cục hình "chữ Đinh" gồm hai toà thượng điện và tiền đường 5 gian 2 chái với bộ khung gỗ lim được chạm khắc mây cuốn và chữ triện. Tại thượng điện bài trí các pho tượng Phật giáo Bắc tông trên các bệ giật cấp cao dần cùng hệ thống cửa võng thếp vàng trang nghiêm.

Nhà Tổ 5 gian với bố cục hình "chữ Đinh" là các đầu bẩy chạm khắc hình rồng nổi tinh xảo. Phủ Sệu cũ được xây lại vào năm 1990 gồm 3 gian, gian giữa thờ Tam Mẫu, gian bên phải thờ công chúa Trần Ngọc Một. Phía sau vườn tháp là nhà khách với mặt tiền 5 gian vòm cuốn hình bán nguyệt.

Di sản

Trong chùa bảo lưu được nhiều di sản quý giá qua các thời kỳ. Tại Tam bảo có 12 pho tượng cổ, hai tượng Hộ Pháp bằng đất cao 225cm, một quả chuông đúc thời Minh Mạng, bài vị vua Trần Nhân Tông và bài thơ khắc gỗ của vua Trần Thái Tông. Tại Phủ Sệu có tượng công chúa Trần Ngọc Một, tượng Thánh Mẫu và hai đài gỗ cổ chạm nổi hình lưỡng long chầu nguyệt thời Hậu Lê.

Bên ngoài hiện còn các tấm bia đá cổ đặt trước sân và khắc trên vách núi ở phía Đông Nam, văn bia ghi lại dấu ấn của vua Trần Thái Tông và sự tích phụng thờ công chúa Trần Ngọc Một.

Bản đồ trực tuyến

Di tích lân cận

• Chùa Bàn Long
• Chùa Cổ Loan
• Chùa Đẩu Long
• Chùa Kỳ Lân
• Chùa Non Nước
• Chùa Phong Phú
• Chùa Trung Trữ

Mã QR và ảnh

1282_chua_A_Nau ©NCCông 2018-2026