Đền Văn Hiến

Lược sử

Di tích có từ thời Lê trung hưng, ban đầu vốn là miếu thờ chính của hai vị đại hiền của làng Hạ Mỗ là Thái úy Tô Hiến Thành và Tiến sĩ Đỗ Trí Trung. Những năm 1840, một nhà sư người làng đã xin lập nhà thờ Mẫu đứng ngang hàng ở phía bên tả ngôi miếu trong cùng khuôn viên. Ban đầu nhà Mẫu còn nhỏ, sau được xây lại lớn hơn.

Năm Mậu Thân niên hiệu Duy Tân 2 (1908), sau lễ xin Đồng Giáng bút tại chùa Hải Giác các nho sĩ và dân làng Hạ Mỗ đã cho tiến hành sửa sang, quy hoạch lại di tích thành ngôi đền Văn Hiến với lăng mộ Thái uý và nhà bia ở bên hữu đền.

Năm 1991, đền Văn Hiến [cùng đình Vạn Xuân và chùa Hải Giác] được Bộ Văn hoá - Thông tin xếp hạng Di tích lịch sử, kiến trúc - nghệ thuật quốc gia.

Kiến trúc

Đền Văn Hiến tọa lạc trên thế đất cao ở đầu làng Hạ Mỗ, mặt quay về phía Đông Nam. Du khách từ đường làng bước qua một cổng lớn kiểu tam quan với bức đại tự “Thánh vực hiền quan” (cửa hiền nhân, cõi thánh thần) cùng đôi câu đối:
“Nhuệ thủy giang biên, Văn Hiến thiện đường kim thánh vực.
Ô Diên thành ngoại, Kim Sơn linh tích cổ hiền quan.”
Nghĩa là:
“Bên bờ sông Nhuệ, khu đền Văn Hiến nay là cõi thánh.
Ngoài thành Ô Diên, di tích Kim Sơn trước thuộc cửa hiền.

Sau cổng đền, bên tay phải là nhà khách và dấu tích một khúc sông Nhuệ cổ, bên tay trái là sân lớn với nhiều cây cối xung quanh tượng đài Thái úy Tô Hiến Thành. Cuối sân, bên trái là lăng mộ Thái úy và nhà bia “Văn Hiến Đường bi ký” sau ao hoa súng. Gian giữa toà tiền tế nhìn ra lưng tượng đài.

Toà tiền tế 5 gian kiểu tường hồi bít dốc tay ngai, phía trước có hàng hiên. Các vi mái bào trơn đóng bén, diềm mái chạm hổ phù và hoa dây. Toà đại bái kết nối với hậu cung thành hình “chữ Đinh”. Mặt trước xây bệ gạch bày long ngai, bia đá, ban thờ Hồ Chủ tịch và Táo quân ở bên phải, ban thờ thổ thần và các vị cử nhân, tú tài ở bên trái.

Toà hậu cung 3 gian dọc, xây 2 tầng 8 mái kiểu phương đình vơi các góc đao cong. Trên cùng đặt ngai thờ bức tranh vẽ hình đức Khổng Tử. Tiếp đến là ba pho tượng Tam thánh gồm Văn Xương đế quân (thần chủ về văn học), Quan thánh đế quân (thánh Quan Vũ tượng trưng lòng trung nghĩa) và Phu Hựu đế quân (Lã Đồng Tân, một trong tám vị tiên vượt biển) rồi đến bài vị của thành hoàng làng. Dưới cùng đặt tượng của Thái úy Tô Hiến Thành và Tiến sĩ Đỗ Trí Trung.

Di sản

Giữa khuôn viên là tượng đài Tô Hiến Thành được đúc bằng đồng và đặt trên bệ cao. Trong hậu cung đền có pho tượng Thái úy Tô Hiến Thành tạc bằng gỗ mít cao 1m50. Tượng được đặt trên bệ gỗ, ngai vàng. Tay ngai chạm hình đầu rồng vươn về phía trước, thân uốn lượn về phía sau, hai đuôi chụm lại ở phía lưng ngai. Thái uý đội mũ, mặc áo thụng thắt đai in 3 chữ triện “Phúc–Lộc–Thọ”, hai tay nâng tấm thẻ bài.

Ngoài thần phả, câu đối, hoành phi, long ngai, hương án, đồ tế khí, bia đá, đồ sứ, đồ đồng, tượng gỗ…, tại đền còn lưu giữ được bộ bia ghi tên các vị đỗ đạt trong các khoa thi thủa trước và các mộc bản in sách “Cổ Kim Truyền Lục” với hơn 500 bài chia làm 4 tập Nguyên–Hanh–Lợi–Trinh do các nho sĩ trong làng sáng tác và xuất bản vào đầu thế kỷ XX. "Nguyên–Hanh–Lợi–Trinh" 元亨利貞 là bốn đức tính cơ bản trong Kinh Dịch, tượng trưng cho sự khởi đầu tốt đẹp (Nguyên), thông suốt (Hanh), mang lại lợi ích (Lợi) và sự chính trực (Trinh).

Bản đồ trực tuyến

Di tích lân cận

• Chùa Cổ Ngoã, đền Thoá: Phương Đình, Đan Phượng.
• Chùa Đại Từ Ân: KĐT Phoenix Garden, Đan Phượng.
• Chùa Hải Giác: Hạ Mỗ, Đan Phượng.
• Đình Bá Dương Nội: 219 Cơ đê Hồng Hà, Đan Phượng.
• Đình Đại Phùng: TT Đan Phượng.
• Đình Vạn Xuân: Hạ Mỗ, Đan Phượng.

Mã QR và ảnh

No.1189 ©NCCông 2019-2025, den Van Hien