Chùa Cao Hạ (Kỳ Viên Tự)

Lược sử

Thời nhà Nguyễn, Cao Xá thuộc tổng Sơn Đồng, huyện Đan Phượng, tỉnh Hà Đông. Trước tháng 7 năm 2025, Cao Xá thuộc xã Đức Thượng, huyện Hoài Đức, TP Hà Nội. Theo phương án sắp xếp, sáp nhập các đơn vị hành chính cấp xã của Hà Nội, toàn bộ diện tích và dân số của xã Đức Thượng cùng thị trấn Trạm Trôi và các xã Di Trạch, Đức Giang, Kim Chung đã được hợp nhất để thành lập một xã mới, lấy tên là xã Hoài Đức.

Ngôi chùa của thôn Cao Hạ (một trong ba thôn Thượng, Trung, Hạ thuộc xã Cao Xá) ban đầu có tên chữ Hán là 金華古寺 (Kim Hoa cổ tự). Chùa được xây dựng vào khoảng cuối thời Lê trung hưng trên cánh đồng Kim Hoa ở vùng gần phía đầu thôn Lưu Xá. Việc đi lại sớm hôm để làm lễ hoặc nghe thuyết pháp và tụng kinh niệm Phật của nhân dân địa phương thường gặp nhiều bất tiện do vị trí cũ nằm trơ vơ ngoài đồng khá xa thôn Cao Hạ.

Vào năm Mậu Tý (1828) niên hiệu Minh Mệnh thứ 9 thời nhà Nguyễn, hội đồng kỳ mục của thôn Cao Hạ đã họp và quyết định cho dịch chuyển toàn bộ ngôi chùa Kim Hoa cổ tự từ ngoài đồng về một khuôn viên có vị trí ngay trong làng. Chùa được đổi tên thành 祇園寺 (Kỳ Viên tự) khi công việc phục dựng hoàn tất và sau đó nhân dân thường gọi là chùa Kỳ Viên.

Kiến trúc

Chùa Kỳ Viên nằm trong một khuôn viên có tường bao kín xung quanh, cách di tích quán Giang Xá chỉ 200m và cách đình Lưu Xá khoảng 400m. Giao thông rất thuận tiện vì ngoài các con đường liên thôn đã bê tông hoá còn có nhiều tuyến xe bus chạy qua đường quốc lộ QL32 ở phía Đông Bắc và đường tỉnh lộ DT422 ở phía Đông Nam.

Cổng chùa xây kiểu tam quan 2 tầng 8 mái với 3 cửa vòm và 4 trụ biểu đắp câu đối chữ Hán, mở ra đường làng. Sau tam quan là sân nhỏ, hai bên có dãy tả, hữu vu.

Bên phải sân có một cửa ngách mở ra con ngõ hẹp. Toà tiền tế kiểu phương đình 2 tầng 8 mái xây khá cao, nằm ở giữa sân tiền. Tiếp theo là hai toà tiền đường và trung đường 3 gian xếp song song thành hình "chữ Nhị", quay mặt về phía Tây Nam. Toà hậu cung 2 gian dọc nối vào gian giữa của trung cung theo hình "chữ Đinh".

Ngoài ra còn có một ngọn tháp khá cao bên cạnh các ngôi mộ của những vị sư trụ trì đã hoá tại đây. Ngôi chùa đã trải qua nhiều lần trùng tu, sửa chữa nhưng không giữ được những kiến trúc cổ và cổ thụ. Các hạng mục xây dựng, sân và vườn chùa nói chung đều có diện tích khiêm tốn.

Di sản

Ngày 28/11/2024, UBND Thành phố Hà Nội đã ban hành Quyết định số 6162/QĐ-UBND chính thức công nhận chùa Kỳ Viên là Di tích lịch sử - văn hóa cấp thành phố. Lễ đón nhận bằng xếp hạng được chính quyền địa phương tổ chức long trọng vào tháng 3/2025.

Bản đồ trực tuyến

Di tích lân cận

• Chùa Bảo Phúc: 3P83+Q5H, Giang Xá, Hoài Đức.
• Chùa Lũng Kênh: 3P43+6R5, Lũng Kênh, Hoài Đức.
• Đình Cao Xá: 33M7X+R8Q, Đức Thượng, Hoài Đức.
• Đình và quán Giang Xá: 3P84+53, Giang Xá, Hoài Đức.
• Đình Lưu Xá: 3P63+GH8, Đức Giang, Hoài Đức.
• Quán Cao Xá Thượng (chùa Linh Tiên): 3M8W+8M, Đức Thượng, Hoài Đức.

  Ảnh: Cửa ngách chùa Kỳ Viên

Bài 1235 ©NCCông 2018-2026, chùa Kỳ Viên