Chùa Giang Xá (Bảo Phúc Tự)

Lược sử

Chùa Giang Xá tương truyền có từ thời nhà Lương, tên chữ lúc đó là Linh Bảo Tự và là nơi Lý Bí đến sống và học tập khi còn nhỏ. "Đại Việt sử ký toàn thư” viết: “Vua họ Lý, húy là Bôn, người Thái Bình, phủ Long Hưng”. Có thuyết cho rằng quê ngài là vùng Thái Bình; có thuyết nói là vùng Sơn Tây; gần đây lại cho là vùng Đồng Hỷ, Thái Nguyên.

Tại Bắc Bộ có gần 80 đình, đền thờ ngài. Theo truyền thuyết, Lý Bí hồi 8 tuổi làm chú tiểu ở chùa Châu Ấp. Đến năm 13 tuổi, ngài theo Pháp tổ thiền sư về Giang Xá tu ở chùa Linh Bảo (sau đổi là chùa Bảo Phúc). Vốn thông minh chăm chỉ lại được thầy hết lòng dạy bảo, sau hơn 10 năm học tập, Lý Bí được dân địa phương tin phục và tôn làm thủ lĩnh.

Ngài giữ chức Giám quan chỉ huy đạo binh của nhà Lương ở quận Cửu Đức nhưng đã sớm bỏ về quê chiêu mộ lực lượng, rèn luyện binh sĩ, tích trữ lương thực, vũ khí, chờ ngày nổi dậy. Lý Bí đã đem một bộ phận quân sĩ về Giang Xá, tại đây vẫn còn các di tích như chùa Giáo là nơi tập giáo, chùa Đúc đúc vũ khí, chùa Rộc phát tín hiệu luyện quân…

Bản thần tích “Việt Thường thị Tiền Lý Nam Đế ngọc phả cổ lục” lưu giữ ở đình làng Giang Xá (thuộc thị trấn Trạm Trôi, huyện Hoài Đức, TP Hà Nội) ghi: “…Vua mộ quân ở Lưu Xá, Giang Xá, Dã Năng, Chu Diên tuyển được hơn 3 nghìn người, hôm đó ngày 4 tháng 2 hợp binh tại chùa Giang Xá cầu đảo thiên địa bách thần âm phù. Đến ngày 10 tháng 3 năm Nhâm Tuất (10-4-542) vua khao quân sĩ, tả hữu văn võ, rồi tiến quân trở về châu Dã Năng lập đồn sở cắt đất chia dân, sai tướng lĩnh lập đồn đóng quân chống thái thú nhà Lương…”.

Thứ sử Tiêu Tư phải bỏ Giao Châu chạy về phương Bắc. Đánh đuổi xong giặc Lương, Lý Bí lập nước Vạn Xuân, chọn Long Biên làm kinh đô, đặt niên hiệu Thiên Đức và ngày 12 tháng Giêng năm Giáp Tý (544) lên ngôi xưng là Lý Nam Đế. Vào dịp này hằng năm, nhân dân Giang Xá tổ chức lễ hội để tri ân và tưởng nhớ ngài.

Kiến trúc

Chùa Giang Xá có tam quan khá đồ sộ nhìn về hướng bắc. Cổng chính cao 3 tầng, trên gác treo một quả chuông đồng. Hai bên còn có 4 trụ biểu và hai cổng giả xây 2 tầng, mái đắp ngói ống giả. Sau cổng là chiếc cầu bê-tông cong cong bắc qua ao sen rồi đến toà phương đình 2 tầng 8 mái. Phía sau phương đình là lối đi qua vườn dẫn khách đến chùa Trong nằm trên nền cao 7 bậc.

Toà tiền đường 3 gian 2 dĩ, tường hồi bít đốc, gian giữa kết nối qua toà thiêu hương với toà thượng điện thành hình “chữ Công”, bên trong bài trí đầy đủ hệ thống tượng Phật giáo Bắc tông. Khuôn viên chùa rất rộng với nhiều cây ăn quả và cau, rải rác có vài ngôi tháp mộ cổ. Bên hữu sân trước có cổng ngách mở ra con đường làng ở phía Đông.

Di sản

Hằng năm, nhân dân Giang Xá tổ chức 4 dịp lễ hội để tri ân và tưởng nhớ Lý Nam Đế. Trải qua nhiều thế kỷ, chùa Bảo Phúc không còn giữ được nhiều cổ vật cũng như hình dáng ban đầu. Năm 2015 UBND huyện Hoài Đức có quyết định tu bổ, tôn tạo lại chùa. Bộ VHTTDL ngày 09-6-2015 cũng có văn bản gửi Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch TP Hà Nội. Tuy nhiên kể từ ngày hạ giải chùa chính chỉ còn lại toà phương đình cho đến năm 2019 công trình vẫn bị bỏ dở do có dấu hiệu vi phạm di tích quốc gia. Mãi đến giữa thập niên 2020 việc xây lại chùa mới hoàn thành.

Năm 1991, chùa Bảo Phúc [và đình, đền Giang Xá] được Bộ Văn hóa và Thông tin xếp hạng Di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia.

Bản đồ trực tuyến

Di tích lân cận

• Chùa Kỳ Viên: 3P72+7QP, Cao Hạ, Hoài Đức.
• Chùa Linh Tiên Quán: 3M8W+8M, xã Đức Thượng, Hoài Đức.
• Chùa Quán Chiền: 3MFV+W8, thôn Chiền, Đức Thượng, Hoài Đức.
• Đình Cao Xá: 33M7X+R8Q, Đức Thượng, Hoài Đức.
• Đình và quán Giang Xá: 3P84+53, thị trấn Trạm Trôi.
• Đình Lưu Xá: 3P63+GH8, Đức Giang, Hoài Đức.

No 672 ©NCCong 2014-2020, chua Giang Xa