ĐÌNH, ĐỀN, CHÙA DƯƠNG LÔI

Giới thiệu

Năm 1006, vua Lê Hoàn băng, Lê Long Đĩnh giết anh là Lê Long Việt để nối ngôi cha. Tương truyền cây gạo trong thôn Dương Lôi bị sét đánh làm lộ bài sấm, phiên âm Hán Việt như sau:
"Thụ căn điểu điểu / Mộc biểu thanh thanh / Hòa đao mộc lạc / Thập bát tử thành / Chấn cung kiến nhật / Đoài cung ẩn tinh / Lục thất niên gian / Thiên hạ thái bình"

Bài sấm có ý nói là vua đang non yểu, bề tôi thì cường thịnh, họ Lê mất, họ Lý nổi lên, thiên tử ở phương đông mọc ra thì thứ nhân ở phương tây lặn mất, trải qua 6, 7 năm thiên hạ sẽ thái bình.

Biết chiết tự chữ Hán mới hiểu được bài sấm ngữ ngầm báo việc có người họ Lý sẽ lên thay họ Lê… Chữ căn nghĩa là gốc, tức là vua, chữ điểu đồng âm với yểu, nên hiểu là yếu. Chữ biểu nghĩa là ngọn, tức là bề tôi, chữ thanh âm gần giống với chữ thạnh nghĩa là thịnh. Hòa, đao, mộc ghép lại là chữ Lê. Thập, bát, tử ghép lại là chữ Lý. "Chấn cung kiến nhật", chấn là phương Đông, kiến là mọc ra, nhật là thiên tử. "Đoài cung ẩn tinh", đoài là phương Tây, ẩn cũng như lặn, tinh là thứ nhân.

Dương Lôi thuộc hương Diên Uẩn, châu Cổ Pháp. "Lôi" nghĩa là "sấm". Cậu bé Lý Công Uẩn ra đời không cha tại hương Diên Uẩn vào đêm 12 tháng 2 năm Giáp Tuất (974). Cậu được các cao tăng bảo vệ và dạy dỗ từ nhỏ.

Lý Công Uẩn văn võ song toàn, sớm được dự triều chính ở Hoa Lư rồi nhanh chóng đứng đầu bá quan. Sau khi Lê Long Đĩnh băng, ngài tự lập làm vua ở tuổi 35, mở ra nhà Lý. Năm 1010, Lý Thái Tổ dời đô về Đại La, cho xây kinh thành Thăng Long và điện Càn Nguyên để thiết triều.

Đình Dương Lôi

Đình thôn Dương Lôi tức đình Sấm nằm sát bên chùa Cha Lư trong khuôn viên chung ở ven một hồ nhỏ. Theo ngọc phả và các đạo sắc phong còn lưu tạì đây, đình được dựng vào thời Lý để phụng thờ Thánh Mẫu Phạm Thị. Về sau dân làng rước bài vị của tất cả 8 vị vua triều Lý vào thờ chung. Ngôi đình đuợc xây lại vào năm 1626 rồi tu sửa lớn vào thế kỷ XIX và XX. Đến giữa thế kỷ XX, phần lớn ngôi đình cũ đã bị phá hủy, chỉ còn lại cổng đình, hậu cung và thiêu hương.

Cổng đình xây kiểu ngũ môn tam tầng đồ sộ, cao hơn 10m. Năm 2012, đình Dương Lôi được trùng tu, tôn tạo với cổng đình để y nguyên như cũ. Đình có bố cục mặt bằng theo hình "chữ Công", gồm toà đại bái 5 gian 2 dĩ nối với toà hậu cung 3 gian bởi toà thiêu hương 2 gian dọc. Trong đình hiện bảo lưu được 8 bộ long ngai bài vị, 9 đạo sắc phong cùng quả chuông đồng và bia đá…

Hội làng được tổ chức hàng năm vào dịp lễ sinh nhật Lý Thái Tổ. Mở đầu là lễ rước 8 ngai thờ Lý Bát Đế từ đình Sấm qua đền Miễu rồi lại quay lại đình. Sau đó tiến hành tế lễ rất uy nghiêm và mở hội vui với nhiều trò chơi dân gian như: đấu vật, đánh cờ người, chọi gà, thi nấu cơm, têm trầu, tổ tôm điếm, hát quan họ dưới thuyền và trên đình…

Chùa Cha Lư

Văn bia “Cha Lư trùng tu bi ký” khắc năm Vĩnh Thọ 6 (1625) cho biết chùa được trùng tu và mở rộng vào thời Lê. Chùa có bố cục hình "chữ Đinh". Tòa tiền đường 5 gian, 4 mái 4 góc đao cong. Nhà Tổ 3 gian, tường hồi bít đốc, mái lợp ngói mũi hài, khung gỗ lim kiểu "chồng rường giá chiêng", kẻ nách không chạm khắc.

Trong chùa còn giữ được nhiều hiện vật thời Lê - Nguyễn như: các tượng Phật, hoành phi, câu đối, cây thạch trụ dựng năm 1685 và quả chuông “Cha Lư tự chung” đúc năm 1828….

Năm 1993, đình Dương Lôi và chùa Cha Lư được xếp hạng Di tích lịch sử - văn hoá quốc gia.

Đền Miễu

phía Nam thôn Dương Lôi hiện có ngôi đền Miễu thờ Lý Triều Thánh Mẫu Phạm Thị là mẹ vua Lý Thái Tổ. Xung quanh nơi đó còn có những địa danh lưu lại sự kiện đức vua ra đời như: bãi Miễu, bàn đẻ, ao tắm, chậu tắm,….

Cổng đền xây kiểu nghi môn tứ trụ, thân đắp câu đối chữ Hán với hai cửa phụ và các bức phù điêu ở hai bên. Đối diện qua sân rộng là hai dãy tả hữu vu. Tiền tế 3 gian 2 dĩ, xây tường hồi bít đốc tay ngai. Toà hậu cung 3 gian ở ngay sau toà tiền tế, song song thành hình “chữ Nhị”, các mái đều lợp ngói ri.

Hàng năm dân làng tổ chức lễ giỗ Thánh Mẫu vào mùng 7 tháng Giêng âm lịch. Năm 2009, đền Miễu được đón nhận Bằng di tích lịch sử - văn hóa quốc gia.

Bản đồ trực tuyến

Di tích lân cận

• Chùa Cổ Pháp: 4X37+P6J, Tân Hồng, Từ Sơn.
• Đền Đô: 4X46+R52, Đình Bảng, Từ Sơn.
• Đền Phù Lưu: 4X76+9CG, Đông Ngàn, Từ Sơn.
• Đình Cẩm Giang: 4XH8+4C8, Đồng Nguyên, Từ Sơn.
• Đình Đình Bảng: 4X46+R52, Đình Bảng, Từ Sơn.
• Đình và chùa Yên Lã: 4X89+CW, Tân Hồng, Từ Sơn.

Text 1126 ©NCCông 2020-2025, dinh, den, chua Duong Loi