Đình, nghè và chùa Cao Xá

Đình và nghè Cao Xá

Thôn Cao Xá đã có từ rất sớm, dưới thời Lý-Trần được gọi là Cao Xá trang. Đến thế kỷ XIX, Cao Xá thuộc tổng Lai Cách, huyện Cẩm Giàng, Hải Dương. Ngày nay thuộc xã Cao An, cách Ga Hải Dương 10km về phía tây.

Đình và nghè Cao Xá được khởi dựng vào thế kỷ XVII dưới thời Lê trung hưng. Trong cung cấm thờ đại vương Tam Quan do có công phò tá Hùng Duệ Vương dẹp giặc giữ nước. Theo thần tích còn lưu tại đây, ngài là con của bà Nguyễn Thị Phương - người trang Cao Xá, và danh y Hùng Quận Công - chú ruột vua.

Chàng Tam Quan khôi ngô tuấn tú từ nhỏ, lớn lên có sức khoẻ vượt trội, học giỏi, văn võ toàn tài. Khi giặc đến xâm lược Văn Lang, theo lời kêu gọi của vua, ngài mua sắm lương thảo, vũ khí, chiêu mộ trai tráng và huấn luyện thành binh sĩ. Ngài đã đích thân chỉ huy đội quân tinh nhuệ của mình giúp vua chiến đấu, cuối cùng đuổi được giặc ra khỏi biên cương.

Thắng lợi trở về, ngài xin vua cho ẩn cư ở quê mẹ. Tại đây, ngài khuyến khích nhân dân trồng lúa, làm vườn, chăn tằm, dệt lụa, và đưa quê hương trở nên giàu mạnh. Sau khi mất, ngài được vua ban phong là phúc thần và Cao Xá được miễn thuế. Nhân dân xây nghè và rước bài vị ngài vào đình để bốn mùa cúng tế, còn bà mẹ được tôn là Mẫu nghi thiên hạ và thờ hậu tại chùa làng.

Đình Cao Xá xưa kia có quy mô đồ sộ với 7 nóc nhà. Mặt đình hiện nay quay về phía đông nam nhìn qua một sân rộng và cổng nghi môn tứ trụ ra ao đình. Sau cửa phụ bên tả có một cây gạo cổ thụ, tháng tư hoa nở đỏ rực. Toà đại bái gồm 3 gian 2 chái lớn, kết nối với hậu cung 3 gian dọc thành hình "chữ Đinh". Trong đình chỉ lưu giữ được không nhiều cổ vật.

Lễ hội đình được dân làng tổ chức hàng năm vào ngày 10 tháng Ba âm lịch. Nhân dịp này ngoài đám rước bài vị thành hoàng từ nghè về đình còn có trình diễn sự tích ngài đánh trận và các trò chơi truyền thống. Nghè Cao Xá cũng có từ lâu đời, về sau lại được trùng tu vào năm 1904 và đầu thế kỷ XXI. Hiện nghè gồm 3 gian nhỏ lợp ngói mũi hài, bên trong còn giữ được 2 ông phỗng đá và một số cổ vật quý.

Chùa Cao Xá

Chùa toạ lạc ở vị trí W7V8+9RR, Cao Xá, Cẩm Giàng, Hải Dương. Không rõ chùa được khởi dựng năm nào nhưng theo văn bia Cao Linh Tự thì chùa được trùng tu năm Quang Hoà 2 (1542, đời Mạc Phúc Hải) với 4 toà nhà và mặt bằng xây dựng kiểu "nội Công ngoại Quốc" gồm toà tiền đường 7 gian, toà thượng điện 3 gian, hai bên là hành lang 5 gian.

Sau đợt trùng tu năm 1895, toà tiền đường định hình 7 gian, mái lợp ngói ta to bản, 2 hàng cột quân bằng đá xanh cao 2,2m. Các bộ vì kèo làm kiểu chồng rường đấu sen, gian chính điện có 4 bức cốn chạm hình long cuốn thuỷ, vây đao hoả, đặc điểm điêu khắc thế kỷ XII-XVIII. Còn các pho tượng Phật giáo Bắc tông trong chùa mang phong cách nghệ thuật thời Nguyễn.

Chùa bảo lưu được 18 tấm bia đá, riềm và trán bia chạm khắc hoa văn. Cạnh đó là 27 bức phù điêu tạc chân dung các phụ nữ quy y và mua hậu. Bà Nguyễn Thị Phương cũng được thờ tại đây.

Ngày 16-1-1995, đình, nghè và chùa Cao Xá được xếp hạng Di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia.

Bản đồ trực tuyến

Di tích lân cận

• Chùa Đống Cao: W88F+23R, Tân Hưng, Hải Dương.
• Chùa Giám: X676+VC Tân Sơn, Cẩm Giàng.
• Chùa Văn Thai: X7P5+3M Cẩm Văn, Cẩm Giàng.
• Đền Bia: X7H3+4C Cẩm Văn, Cẩm Giàng.
• Đền Xưa: X6CW+CX Cẩm Vũ, Cẩm Giàng.
• Văn miếu Mao Điền: W5PP+3FX Cẩm Điền, Cẩm Giàng.

388 dinh, nghe, chua Cao Xa ©NCCong 2017-2023