854 Phu My (Me Linh) community hall

Đình Phú Mỹ (Mê Linh)

Đình Phú Mỹ có từ thế kỷ XVII. Thờ: vợ chồng Hùng Bảo, Trần Nương (tướng của Bà Trưng). Xếp hạng: Di tích quốc gia (1992). Vị trí: 6M85+MQG, thôn Phú Mỹ, xã Tự Lập, Mê Linh, Hà Nội. Cách Ga Hà Nội: 38km (hướng 10h). Trạm bus: Qua Cầu Liên Mạc 100M (xe 63)

Lược sử

Tự Lập là một xã nông nghiệp ở phía đông con sông Cà Lồ. Địa phận xã từng là nơi tập trận của nghĩa quân Hai Bà Trưng, hiện vẫn còn khu di tích thành Dền tại cánh đồng Đồng Mã. Xã nằm cách trung tâm huyện Mê Linh 8 km, cách thị xã Phúc Yên khoảng 5 km, cách hồ Hoàn Kiếm 38 km. Giao thông thuỷ bộ có con sông Cà Lồ và đường quốc lộ 308 chạy qua. Diện tích xã là 667 ha, dân số năm 2020 gồm 13.032 người, sinh sống trong 2 thôn Yên Bài và Phú Mỹ.

Đình Phú Mỹ được xây vào khoảng thế kỷ XVII, dưới thời Lê trung hưng; vị trí nằm ở giữa thôn Phú Mỹ, xã Tự Lập, huyện Mê Linh. Cách đình không xa về phía bên hữu là ngôi chùa làng có tên chữ Đâu Suất Tự. Trong đình thờ nhị vị thành hoàng làng bao gồm vợ chồng ông Hùng Bảo và bà Trần Nương.

Theo ngọc phả do Đông các Đại học sĩ Nguyễn Bính soạn năm 1572 và Quản giám Bách thần Nguyễn Hiền phụng sao lại năm 1737, nghe danh tiếng hai vợ chồng chí lớn tài cao nên Hai Bà Trưng ngày 11 tháng Tám năm Canh Tý (40) cho đem hịch đến vùng Phú Mỹ - Thái Lai chiêu dụ. Họ liền mang hết đoàn quân bản bộ của mình tham gia đánh giặc Đông Hán do thái thú Tô Định chỉ huy và đuổi được chúng chạy về phương bắc.

Hai Bà Trưng lên ngôi vua, phong ông Hùng Bảo là Thiên Bảo Hộ quốc đại vương và bà Trần Nương là Ả Nương Hoàng công chúa. Ba năm sau quân giặc do Mã Viện chỉ huy kéo đến xâm lược. Ông bà chiến đấu anh dũng ở vùng Đô Dương - Cửu Chân rồi lui về Chu Diên, đến bến Tuyền Liệt thì cả hai lao xuống sông tuẫn tiết, quyết không đầu hàng địch, nhân dân nhiều nơi cảm phục và lập đền thờ. Các triều đình đời sau đã gia phong mỹ tự cho ông Hùng Bảo là Uy linh hiển tướng Thiên Bảo Hộ quốc đại vương và bà Trần Nương là Ả Nương Hoàng công chúa đại vương linh phù chi thần.

Kiến trúc

Đình Phú Mỹ đã trải qua nhiều lần sửa chữa, tôn tạo, năm 2006 có cả một đợt đại tu. Đình toạ lạc trên thế đất cao, cách con sông Cà Lồ ở bên trái chừng 300m. Cổng mở ra đường làng và xây kiểu nghi môn tứ trụ, thân đắp câu đối chữ Hán, bên kia đường có bức tường thấp với hai cổng nhỏ ở hai bên để thông với sân to phía trước.

Sau cổng có 2 dãy nhà tả, hữu vu 3 gian ở hai bên sân. Toà đại bái 3 gian 2 chái lớn, mặt nhìn về hướng sông Hồng và Hát Môn ở phía tây nam. Bốn mái đều lợp ngói ta, trên bờ nóc đắp các hình linh thú. Bộ vì làm theo kiểu “chồng rường, giá chiêng”, đè nặng trên 48 cột tròn kê chân đá. Toà hậu cung gồm 3 gian rộng, 2 gian dọc và kết nối với gian giữa toà đại bái thành hình “chữ Đinh”. Trong cung cấm có bài trí khám thờ với long ngai bài vị của hai thành hoàng.

Di sản

Điểm đặc sắc trong đình là các cốn, xà, đầu dư, kẻ, bẩy được trang trí bằng một số tác phẩm điêu khắc gỗ công phu với những đề tài thú vật, hoa lá, vân mây và cảnh sinh hoạt của con người. Ngoài ra các bức cửa võng, đồ thờ tự và hương án cũng là những cổ vật quý báu có giá trị đặc sắc.

Cho đến nay cuốn “Việt Thường thị Trưng vương công thần Bảo vương Gải bộ chủ phụ đạo đại vương ngọc phả” do Quản giám Bách thần Nguyễn Hiền phụng sao lại năm 1737 vẫn là tư liệu duy nhất đề cập đến nhị vị thành hoàng làng Phú Mỹ. Mặc dù không còn bi ký với niên đại chính xác tuyệt đối ghi chép thời gian xây dựng vả trùng tu xưa kia nhưng các nghiên cứu về phong cách nghệ thuật kiến trúc, nghệ thuật chạm khắc và trang trí đã cho phép đoán định ngôi đình này được hình thành không muộn hơn thế kỷ XVII.

Năm 1992, ngôi đình Phú Mỹ được Bộ Văn hoá và Thông tin xếp hạng Di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia.

Bản đồ trực tuyến

Di tích lân cận

Chùa Linh Quy: thôn Diến Táo, xã Tiến Thắng.
Đền Thiên Cổ: thôn Thọ Lão, xã Tiến Thịnh.
Đình Bạch Trữ: thôn Bạch Trữ, xã Tiến Thắng.
Đình Bồng Mạc: thôn Bồng Mạc, xã Liên Mạc.
Đình Diến Táo: thôn Diến Táo, xã Tiến Thắng.