825 Da Chat community hall

Đình Đa Chất

Đình Đa Chất có từ thời Lê Trung hưng. Thờ: Trung Thành Phổ Tế đại vương thuộc đời vua Hùng thứ 18. Xếp hạng: Di tích quốc gia (1995). Vị trí: MWJP+F4, Đa Chất, Đại Xuyên, Phú Xuyên, Hà Nội. Cách Ga Hà Nội: 40km (hướng 5h). Trạm bus lân cận: Ngã 3 Hoàng Nguyên - tỉnh lộ DT428.

Từ trung tâm thủ đô, du khách đi về phía nam đến BX Giáp Bát rồi lên một trong các xe bus tuyến 108 chạy theo quốc lộ QL1A rồi rẽ sang trái vào tỉnh lộ DT428. Khi đến Ngã 3 Hoàng Nguyên thì xuống xe đi về phía tây 3,4km sẽ tới đình Đa Chất.

Địa lý

Đại Xuyên là một xã nông nghiệp thuộc huyện Phú Xuyên vốn của tỉnh Hà Tây cũ, từ ngày 1-8-2008 sáp nhập vào thành phố Hà Nội. Xã có diện tích 9,35 km², dân số năm 1999 là 7.762 người, mật độ dân số đạt 830 người/km². Xã nằm về phía nam trung tâm thủ đô, cách BĐX Bờ Hồ hơn 40 km. Phía bắc giáp xã Phúc Tiến, phía đông giáp xã Bạch Hạ, phía nam giáp xã Bạch Thượng, phía tây giáp hai xã Phú Yên và Châu Can. Xã bao gồm 6 làng cổ: Đa Chất, Thường Xuyên, Thái Lai, Cổ Trai, Kiều Đông và Kiều Đoài

Ngoài dòng Châu Giang ở địa giới phía tây nam và sông Hồng cách 3km ở phía đông, dọc theo xã Đại Xuyên còn có đường cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ và con đường quốc lộ QL1A với tuyến đường sắt Bắc Nam cùng nhiều tuyến xe bus chạy qua, cho nên giao thông rất thuận tiện.

Lược sử

Phía đông nam xã Đại Xuyên có một làng cổ nổi tiếng với nghề đóng cối xay. Trước kia nơi đây gọi là trang Tông Chất, đến thời Lê trung hưng đổi tên thành thôn Đa Chất. Thời Nguyễn, thôn thuộc xã Đường Xuyên, tổng Đường Xuyên, huyện Phù Vân, phủ Thường Tín, trấn Sơn Nam. Ngày nay thuộc xã Đại Xuyên, huyện Phú Xuyên, TP Hà Nội.

Tại Quyết định số 2861-VH/QĐ ngày 04 tháng 09 năm 1995, đình [và chùa] thôn Đa Chất đã được Bộ Văn hoá - Thông tin xếp hạng Di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia.

Đình Đa Chất có từ thời Lê Trung hưng, trong hậu cung thờ bài vị thành hoàng làng là Trung Thành Phổ Tế đại vương. Theo cuốn thần phả soạn năm Hông Phúc nguyên niên (1572) và chép lại năm Vĩnh Hựu thứ 3 (1737), ngài là một trong 5 anh em trai của ông Đào Công Bột, từng làm Đô trưởng Hoan Châu và Hải Dương. Sau đó ngài đã theo Tản Viên sơn thánh đánh giặc, lập nhiều công trạng cuối thời Hùng Vương thứ 18. Rồi ngài trở về trang Tông Chất lập hành cung và dạy dân trồng lúa, ươm tơ, dệt vải. Ngày 10 tháng Tám, ngài hoá tại dòng sông cạnh làng, về sau được dân lập miếu thờ.

Kiến trúc và di vật

Đình nằm trong một khuôn viên khá lớn và có thế đất cao, mặt nhìn qua sân và một ao rộng dưới chân đê về phía tây nam ra sông Châu Giang là ranh giới với tỉnh Hà Nam. Ngày nay ngôi đình đã được trùng tu, có cổng xây kiểu nghi môn mở ra đường làng ở phía đông bắc.

Phía trước sân tiền tế đặt tượng đôi voi đá nhỏ quỳ trên bệ và tượng đôi rồng đá bò xuống bên cầu ao. Phía sau hậu đường có xây thêm một cung cấm 3 gian. Toà tiền tế 5 gian, kết cấu kiểu 1 tầng. Tất cả các mái đều lợp ngói ri, các đầu đao uốn cong hình rồng, trên bờ nóc có đắp tượng những con linh thú khác. Dưới mái là các bộ vì kèo, mỗi bộ dựa trên 4 cột. Toả trung cung là một ống muống nhỏ kết nối gian giữa của hai toà tiền tế và hậu đường, làm thành hình “chữ Công”.

Toà hậu đường 5 gian nhìn từ bên ngoài cũng giống như toà tiền tế, chỉ các bộ vì đỡ mái được làm cầu kỳ hơn theo kiểu “thượng giá chiêng, hạ cốn chồng rường”. Tại đây, phần trang trí chủ yếu tập trung trên thân và đầu các bẩy bằng các mảng chạm hình vân xoắn cách điệu với những đao mác thể hiện mây mưa sấm chớp. Rất tiếc rằng không ít bức điêu khắc đã bị hỏng do thời gian.

Ngoài một quả chuông đồng được đúc năm Thiệu Trị thứ 3 (1843), trong đình còn lưu giữ được các di vật khác như: 01 cỗ kiệu bát cống, 01 hương án, 01 bát hương đá thời Nguyễn, 01 bộ long ngai bài vị, 01 cuốn thần phả và 10 đạo sắc phong thành hoàng làng...

Bản đồ trực tuyến

Di tích lân cận

Chùa Thần Quy: thôn Thần Quy, xã Minh Tân,
Chùa Đa Chất: thôn Đa Chất, xã Đại Xuyên,
Đình Giẽ Hạ: thôn Giẽ Hạ, xã Phú Yên,
Đình Giẽ Thượng: thôn Giẽ Thượng, xã Phú Yên,
Đình Thần Quy: thôn Thần Quy, xã Minh Tân,
Nhà thờ giáo xứ Phú Mỹ: Km33 quốc lộ QL1A, thị trấn Phú Xuyên.