Đình Rùa Thượng

Đình Rùa Thượng muộn nhất cũng có từ thời Nguyễn. Thờ: An Duy đại vương, tướng của vua Hùng thứ 6. Lễ hội: ngày 12 tháng Ba âm lịch. Xếp hạng: Di tích quốc gia (1990). Vị trí: VRH6+FW6, Thanh Thuỳ, Thanh Oai, Hà Nội. Cách Ga Hà Nội: 22km (hướng 7h). Trạm bus: UBND Xã Thanh Thùy - ĐT427B(xe 94) [1]

Địa lý

Thanh Thùy là một xã vùng trũng của huyện Thanh Oai. Hiện nay cuộc sống đã khá lên nhiều, nhưng từ năm 1994 trở về trước không có ai được học đại học. Địa giới phía đông giáp đoạn sông Nhuệ chảy ở giữa hai con đường quốc lộ QL1A và QL21B. Phía tây xã mới có con đường trục phía nam Hà Nội đi qua. Dân số xã năm 2021 là 11.013 người, ngoài trồng lúa còn có nghề làm trống, điêu khắc, kim khí và một số nghề thủ công khác. Tổng diện tích tự nhiên là 533 ha, trong đó diện tích trồng lúa là 323 ha.

Xã Thanh Thuỳ gồm có 6 thôn: Từ Am, Rùa Hạ, Rùa Thượng, Gia Vĩnh, Dụ Tiền, Dư Dụ. Vào đầu thế kỷ XVI thôn Rùa Hạ sáp nhập với thôn Rùa Thượng và thôn Từ Am thành xã Đàn Giản. Năm 1900 xã Đàn Giản sáp nhập với 2 xã Vĩnh Thị và Gia Dụ thành xã Thùy Dụ. Năm 1930 xã Thùy Dụ sáp nhập với xã Văn Hóa (xã Thanh Văn) lấy tên chung là xã Văn Thùy, thuộc tổng Hà Liễu, huyện Thanh Trì, phủ Thường Tín, tỉnh Hà Đông.

Năm 1954 xã Văn Thùy lại chia làm hai: xã Văn Hóa đổi tên là xã Thanh Văn, còn xã Thùy Dụ cũ đổi tên là xã Thanh Thùy, cùng thuộc huyện Thanh Oai, tỉnh Hà Đông. Tháng 6-1965, tỉnh Hà Đông hợp nhất với tỉnh Sơn Tây thành tỉnh Hà Tây. Ngày 1-8-2008, tỉnh Hà Tây sáp nhập vào TP Hà Nội.

Lược sử

Căn cứ vào Ngọc phả còn lưu tại 6 ngôi đình trong xã Thanh Thùy và lịch sử Giáo hội công giáo Việt Nam thì các tên Trại Rùa, Trại Am, xã Đàn Giản đã có từ thời Lê, khi Đông Các Đại học sĩ Nguyễn Bính biên soạn bản thần tích vào năm 1572. Theo các cụ già địa phương nói lại, tên làng Rùa dựa trên địa hình giống con rùa nổi: đất giữa làng khá cao, xung quanh thấp dần, ngoài đồng ruộng thì trũng nước. Còn có một thuyết khác cho rằng xưa kia dân mới định cư khi ra đồng trong buổi sáng thường gặp những chú rùa vàng bò trên đường đi, từ đó quen gọi là làng Rùa.

Ngọc phả ở đình Rùa Thượng viết: Ngày xưa, trong xã có một gia đình họ Lý, chồng chết sớm để lại cho vợ goá một cô con gái tên là Lý Chiêu. Năm 18 tuổi, Lý Chiêu nổi tiếng nết na xinh đẹp, nhiều người đến dạm hỏi nhưng cô không nhận lời. Sau gặp một vị khách làm nghề bốc thuốc tên là Trần Liên quê ở Nam Sơn, huyện Xương Giang, phủ Thừa Thiên. Dân làng giúp hai người nên nghĩa vợ chồng. Họ sinh được 2 trai 1 gái, cả 3 đều học hành tài giỏi. Khi ông bà qua đời, 3 người con mở mang đất đai xã về 3 hướng. Người anh cả ở thôn Rùa Thượng, anh hai ở thôn Rùa Hạ, cô em út ở Trại [Từ] Am. Ba người ăn ở đức độ, giúp dân trong vùng chống úng, chống hạn, đánh đuổi giặc cướp. Cô em út mất sớm được dân lập đền thờ tại Trại Am, còn hai người anh được Hùng Vương thứ 6 mời về triều làm tướng.

Đình Rùa Thượng có ít nhất từ đầu thời Nguyễn, nay trở thành một địa điểm văn hoá. Trong hậu cung đình thờ đại vương An Duy, theo truyền thuyết là người lập ra làng rồi trở thành tướng của Hùng Vương thứ 6 và giúp Thánh Gióng lập chiến công thắng giặc Ân. Về sau thần lại thường hiển linh âm phù cho dân lành và các triều đại Việt. Hằng năm dân làng tổ chức lễ hội đình vào ngày 12 tháng Ba âm lịch.

Năm 1990 đình Rùa Thượng đã được Bộ Văn hóa - Thông tin xếp hạng là Di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia.

Kiến trúc

Đình mở cổng ra đường làng. Tiếp đó là sân trước và bức bình phong nhìn qua ao to về phía đông nam nơi vẫn còn vết tích của một đoạn kênh xưa kia nối với dòng sông Nhuệ, xa hơn nữa là đình Từ Am. Cổng đình Rùa Thượng được làm theo kiểu nghi môn tứ trụ, thân đắp câu đối chữ Hán, hai bên có cửa phụ kiểu 2 tầng 8 mái và các cặp tượng voi, hổ chầu. Bên trong là hai dãy tả, hữu mạc đơn giản nằm đối xứng nhau qua sân.

Toà đại bái có thềm cao 5 bậc, rộng 3 gian 2 dĩ, tường hồi bít đốc tay ngai. Phù điêu nhị vị hộ pháp được đắp trên 2 bức tường lửng. Các bộ vì làm theo kiểu “giá chiêng”, bên trên trang trí văn xoắn và hoa lá cách điệu. Đầu dư ở bộ vì giữa tạc hình rồng và đội quá giang. Bốn bức cốn, ván mê chạm đề tài tứ linh, long cuốn thuỷ. Mặt bên chạm tích “Bá Nha - Chung Tử Kỳ”. Bộ vì nóc và bộ vì sát đốc chạm hoa văn chữ triện, bẩy hiên cùng tàu lá mái chạm tứ linh và tứ quý. Trước chính điện bài trí chiếu chầu, hai bên bày lộ bộ và cặp ngựa hồng - bạch.

Toà hậu cung kết nối với gian giữa toà đại bái thành hình “chữ Đinh”. Các bộ vì làm theo kiểu “quá giang trốn cột” nằm trên 4 hàng chân cột. Chính điện bài trí hương án và bộ long ngai bài vị của thành hoàng mang phong cách nghệ thuật của thế kỷ XIX, XX.

Bản đồ trực tuyến

Di tích lân cận

• Chùa Bối Khê: thôn Song Khê, xã Tam Hưng.
• Chùa Dư Dụ: thôn Dư Dụ, xã Thanh Thùy.
• Đình, miếu Văn Khê: thôn Văn Khê, xã Tam Hưng.
• Đình Lê Dương: thôn Lê Dương, xã Tam Hưng.
• Đình Rùa Hạ: thôn Rùa Hạ, xã Thanh Thùy.
• Đình Từ Am: thôn Từ Am, xã Thanh Thùy.

No 917 ©NCCông 2011-2021, dinh Rua Thuong