Đình Thượng Đồng (Ý Yên)

Lược sử

Từ ga Hà Nội du khách có thể đi bằng xe lửa tới ga Cát Đằng rồi rẽ trái đi bộ thêm hơn 2km nữa sẽ tới di tích. Thôn Thượng Đồng trước năm 1945 thuộc tổng Thượng Đồng, huyện Phong Doanh, tỉnh Nam Định. Sau cuộc cải cách hành chính với chính quyền hai cấp vào năm 2025, thôn Thượng Đồng thuộc xã Vạn Thắng, tỉnh Ninh Bình.

Đình Thượng Đồng thờ Đinh Tiên Hoàng, vị vua có công thống nhất đất nước vào giữa thế kỷ X. Ngoài ra còn thờ 2 vị tướng của ngài là anh em Đinh Đức Đạt, Đinh Đức Thông. Họ vốn là người ở phường Lư Châu (nay là thôn Cát Đằng, xã Vạn Thắng, tỉnh Ninh Bình) đã dẫn quân đi theo vua đánh sứ quân Phạm Bạch Hổ ở Sơn Nam, bắt phải quy hàng.

Trên địa bàn Thượng Đồng đến nay còn lưu lại những địa danh liên quan. Tương truyền chính Đinh Bộ Lĩnh từng dẫn quân đến đóng tại nơi bây giờ là khu đình. Cánh đồng Kiệu là nơi đặt kiệu vua, cánh đồng Khăm là bãi chiến trường, khu Mả Vạn là nơi chôn cất xác quân giặc....

Kiến trúc

Đình nằm tại xóm Đồng Tiến ở giữa làng Thượng Đồng, cổng nghi môn giáp con đường ở bên tả. Trước sân đình có cây đa cổ thụ và đài kỷ niệm lần Hồ Chủ Tịch về đây thăm nhân dân vào ngày 13-8-1958. Mặt đình nhìn ra lầu lục giác được xây trên hồ nước rộng hình vuông ở phía Đông Nam.

Đình gồm toà tiền tế và toà đại bái đều 5 gian xếp song song thành hình chữ “Nhị”. Hai toà nhà được xây tường hồi bít đốc, tất cả các mái đều lợp ngói ta. Mái trước của toà đại bái gần như giáp sát với mái sau của toà tiền tế. Bộ khung toà tiền tế toàn bằng gỗ lim, các bộ vì làm theo kiểu "chồng rường giá chiêng" dựa lên 4 hàng chân cột. Các cột cái ở trong và các cột quân ở ngoài đều được kê trên đá tảng.

Di sản

Nhiều mảng gỗ ở toà tiền tế được chạm khắc hình vân mây, hoa lá cách điệu có điểm xuyết ở các góc, đầu bẩy, đầu xà và hoành. Gian giữa toà đại bái được trang trí rất công phu. Tất cả các mảng chạm khắc với linh vật tiêu biểu hình rồng bố trí hài hòa, con to, con nhỏ đan xen nhau, thân rồng, đầu rồng có tỷ lệ hợp lý, tạo thành những mảng sáng tối làm nổi bật toàn bộ khu chính điện.

Đặc biệt tại chính điện có một tấm mê cuốn sơn son thếp vàng mang phong cách thời Lê trung hưng (thế kỷ XVII-XVIII) với giá trị cao về mặt nghệ thuật. Phía sau, bên trong gian giữa cung cấm còn có một khám thờ khá lớn bằng gỗ để đặt pho tượng Vua Đinh đội vương miện. Một ngai thờ thành hoàng được đặt ở gian bên hữu cung cấm.

Tại Quyết định số 84/QĐ ngày 27/4/1990 của Bộ Văn hoá và Thông tin, đình Thượng Đồng được xếp hạng Di tích lịch sử - kiến trúc nghệ thuật quốc gia. Hằng năm, dân làng tổ chức tổ chức hội đình nhân dịp lễ Đại kỵ của Đinh Tiên Hoàng vào ngày 15 và 16 tháng 10 âl.

Bản đồ trực tuyến

Di tích lân cận

• Đền Đinh Tiên Hoàng: 73J6+99G, Dương Hồi, Ý Yên.
• Đền và chùa Độc Bộ: 733X+92, Yên Nhân, Ý Yên.
• Đình Cát Đằng: 72WM+W95, Yên Tiến, Ý Yên.
• Đình làng Tam Quang: 73J6+4WR, Yên Thắng, Ý Yên.
• Phủ Dầy: 936F+6V3, xóm 2, Vụ Bản, Nam Định.
• Phủ Quảng Cung (Phủ Nấp): 7357+4QX, Yên Đồng, Ý Yên.

Ảnh: đình Thượng Đồng

Bài 1205 ©NCCong 2025, đình Thượng Đồng (Ý Yên)