Đền thờ Ngô Sĩ Liên, đình Chúc Lý và đình Ngọc Giả

Lược sử

Ngô Sĩ Liên sinh ra tại thôn Chúc Lý, huyện Chương Đức vào khoảng đầu thế kỷ XV. Ngày nay gắn với tên tuổi sử gia là một địa danh chưa hề xuất hiện vào thời ông sống. Mãi sau mới có nhóm dân Chúc Lý lên khai hoang núi Chúc, dần dần tụ cư cùng dân tứ xứ rồi lập ra thôn Ngọc Giả.

Theo một số tài liệu, hồi còn trẻ Ngô Sĩ Liên đã tham gia khởi nghĩa Lam Sơn cùng với Nguyễn Nhữ Soạn, em cùng cha khác mẹ của Nguyễn Trãi. Ngô Sĩ Liên từng giữ chức vụ thư ký trong nghĩa quân và nhiều lần được Lê Lợi cử đi giao thiệp với quân Minh trong những lần đôi bên tạm hòa hoãn.

Hiện nay vẫn chưa ai biết thật đích xác về năm sinh và năm mất của Ngô Sĩ Liên nhưng theo Đại Việt lịch triều đăng khoa lục thì ông thọ tới 98 tuổi, đỗ đồng tiến sĩ khoa Nhâm Tuất, niên hiệu Đại Bảo thứ 3 đời vua Lê Thái Tông (1442). Sau khi thi đỗ, ông từng giữ các chức: Đô ngự sử dưới triều vua Lê Nhân Tông, Lễ bộ Hữu thị lang, Triều liệt đại phu kiêm Quốc Tử Giám Tư nghiệp, kiêm Sử quan tu soạn dưới triều vua Lê Thánh Tông.

Đình Chúc Lý

Năm 1854, Lê Duy Cự tự phong minh chủ và Cao Bá Quát làm quốc sư phất cờ khởi nghĩa tại Mỹ Lương. Sau khi dập tắt cuộc nổi dậy, triều đình Tự Đức xoá bỏ hai huyện Chương Đức, Mỹ Lương và lập ra huyện Mỹ Đức.

Tại Mỹ Đức năm Đồng Khánh thứ 3 (1888), vùng người Mường nhập vào tỉnh Phương Lâm (sau đổi là tỉnh Hoà Bình), còn vùng người Kinh chia thành hai huyện Chương Mỹ và Yên Đức (sau đổi là huyện Mỹ Đức).

Hai thôn Chúc Lý và Ngọc Giả trước năm 1945 thuộc xã Chúc Lý, tổng Chúc Sơn, huyện Chương Mỹ, tỉnh Hà Đông. Đình Chúc Lý được xây lại vào năm Trong đình thờ Quý Minh đại vương làm thành hoàng.

Thôn Chúc Lý từ lâu đã rất đông đúc và tại chùa thôn có một tấm bia ghi sự tích sử gia Ngô Sĩ Liên. Lễ hội đình Chúc Lý được tổ chức hàng năm vào ngày 10 tháng 6 âm lịch, tuy nhiên mọi nghi thức cũng tế sử gia ngày nay đều tiến hành ở bên thôn Ngọc Giả.

Đình Ngọc Giả

Đình Ngọc Giả được xây lại vào năm 2009 trên một gò đất cao và có cổ thụ che mát. Trong đình thờ Quý Minh đại vương làm thành hoàng. Lễ hội đình mở đầu bằng đám rước kiệu thánh đi vòng trong thôn rồi lên chùa Hoả Tinh và núi Ông Bụt nơi có miếu thờ vọng đức Tản Viên Sơn Thánh để bái lễ về núi Ba Vì.

Bên hữu đình còn có đền Bảo Thiện, bên dưới có đền thờ bà chúa Giếng. Phía tây đình là cây cầu bắc qua một hồ nước nhỏ sang cổng nghi môn mở ra đường làng.

Đền Ngô Sĩ Liên

Bên dưới chân gò có đền thờ Ngô Sĩ Liên trên nền cao, gồm 3 gian nhỏ với 4 mái chảy. Ngay trước đền là nhà bia xây kiểu phương đình 2 tầng 8 mái. Văn bia do Huấn đạo họ Bùi soạn ngày 8 tháng Ba năm Tự Đức thứ 14 (1862) ghi lại sự nghiệp của sử gia và cho biết hằng năm có hai dịp tế lễ ông vào ngày Đinh tháng Hai mùa Xuân và tháng Tám mùa Thu.

Đại Việt sử ký toàn thư do Ngô Sĩ Liên biên soạn theo lệnh nhà vua, hoàn thành vào năm Kỷ Hợi, niên hiệu Hồng Đức thứ 10 đời Lê Thánh Tông (năm 1479). Bộ sách gồm 15 quyển được chia làm 2 phần. Phần một (Ngoại kỷ), gồm 5 quyển, chép từ thời họ Hồng Bàng (Hùng Vương) đến hết thời Bắc thuộc (938). Phần hai (Bản kỷ) gồm 10 quyển, chép từ thời Ngô Quyền dựng nước đến khi Lê Lợi lên ngôi (1428).

Bộ Đại Việt sử ký toàn thư hiện đang lưu hành, tuy do Ngô Sĩ Liên đặt tên và khởi thảo nhưng đã được các sử thần đi sau như: Vũ Quỳnh, Lê Tung, Phạm Công Trứ, Lê Hy... hiệu chỉnh và bổ sung. Ông viết thêm 1 quyển thuộc Ngoại kỷ, viết Tam triều bản kỷ, sau này được đưa vào phần Bản kỷ toàn thư và Bản kỷ thực lục; viết bài tựa cho Ngoại kỷ và biểu dâng sách ĐVSKTT, lại viết phần Phàm lệ của ĐVSKTT và 166 lời bình luận.

Bản đồ trực tuyến

Di tích lân cận

• Chùa Cao (Linh Thông Tự): núi Ninh Sơn, thị trấn Chúc Sơn.
• Đình Xóm Xá: thôn Ngọc Sơn, TT. Chúc Sơn.
• Chùa Trầm: thôn Long Châu, xã Phụng Châu.
• Chùa Vô Vi: thôn Long Châu, xã Phụng Châu.
• Đình Nhân Huệ: Đê Tả Đáy, P. Đồng Mai, Q. Hà Đông.
• Đình Ninh Sơn: thôn Ninh Sơn, thị trấn Chúc Sơn.

Ảnh: Đền Ngô Sĩ Liên

Bài 862 ©NCCong 2022-2025, dinh Chuc Ly, Ngoc Gia va den Ngo Si Lien