Đình Phượng Cách

Địa lý

Thôn Phượng Cách có tên Nôm là Kẻ Gồ, còn gọi là Gồ Cách. Thời Lê đổi là xã Ô Cách, thuộc về tổng Hoàng Xá, huyện An Sơn, phủ Quốc Oai, trấn Sơn Nam Thượng. Năm 1867 triều đình nhà Nguyễn đổi thành xã Phượng Cách, thuộc tổng Hoàng Xá, phủ Quốc Oai, tỉnh Sơn Tây. Địa giới phía bắc giáp Sài Sơn, phía nam và tây nam giáp Yên Sơn, phía tây giáp Phùng Xá, phía đông giáp Yên Sở với Cù Giang là một khúc sông Đáy chia ranh giới.

Phía đông bắc thôn có 3 ngọn núi: Lân Sơn, Tượng Sơn, Phượng Hoàng. Đại học QG Hà Nội đã khai quật ở chân núi Phượng Hoàng từ những năm 1960 và phát hiện dấu tích mộ táng Đông Sơn, đặt tên địa điểm khảo cổ học Phượng Cách. Người cổ từng đến đây và để lại các mảnh gốm giai đoạn Phùng Nguyên từ 4000 năm trước.

Lược sử

Xưa kia ngoài trồng lúa, thôn Phượng Cách còn có nghề trồng dâu nuôi tằm. Hằng năm vào ngày mồng 3 tháng Một âm lịch, người dân nơi đây mở hội “hạ điền tang” (xuống đồng dâu) để tưởng nhớ công ơn của Bà Tổ nghề gọi là Tây Năng.

Từ tháng 7 năm 2025 thôn Phượng Cách thuộc xã Quốc Oai, TP Hà Nội. Căn cứ vào các tư liệu hiện còn, đình làng được xây năm Bính Tuất Vĩnh Thịnh nhị niên (1706). Theo nội dung bài văn trên tấm bia “Sự tích bi ký” dựng năm Mậu Thân niên hiệu Bảo Thái (1728), đình thờ thành hoàng là Lý Phục Man và hai vị phu nhân của Ngài.

Kiến trúc

Đình Phượng Cách nằm giữa thôn, mặt nhìn về phía tây qua cổng và bức bình phong ra một ao sen, xung quanh có tường bao. Đình đã được trùng tu nhiều lần, hiện nay chủ yếu mang dáng vẻ thời Nguyễn với một số hiện vật thời Lê trung hưng.

Cổng đình xây kiểu nghi môn tứ trụ và mở ra đường làng. Sau cổng là sân rộng, hai bên có dãy tả, hữu mạc 5 gian, ở giữa là hai cột đá trắng cao 4,4m được dựng vào năm Cảnh Hưng tứ niên (1745). Đá được xẻ vuông vức, nghe nói lấy từ núi Lân Sơn cách di tích gần 2km. Hai trụ nối với một đế bên dưới bằng mộng đá, thân trụ chạm nổi câu đối chữ Hán, đỉnh gắn tượng nghê.

Cuối sân là toà đại bái 5 gian dài 22m, rộng 7,6m, trước cửa có 2 bệ đá xanh khắc hoạ hình đầu cá sấu và “Vân hoá long”. Đại bái và hậu cung xếp song song thành hình “chữ Nhị”, cách nhau một sân lọng nhỏ, giữa sân có 4 cột đá xanh cao 2,3m. Toà hậu cung 5 gian dựng năm 1706. Gian chính giữa đặt khám thờ, trong khám bài trí long ngai bài vị thờ Lý Phục Man và hai phu nhân.

Di sản

Trong hai gian hồi và nhà hữu mạc có nhiều bia đá. Cốn mê ở gian hồi bên tả toà đại bái rất nổi tiếng với bức chạm khắc hì̀nh một người đang đưa hộp hài cốt vào miệng rồng. Màn giếng treo ở trên gian giữa là một bức trần gỗ vẽ hình tứ linh vây quanh mặt trời, có lẽ được tạo tác vào cuối thời Lê trung hưng.

Phía trước điện thờ có bày 2 hàng gươm trường, bát bửu, đồ tế khí, 2 cỗ ngựa gỗ, 3 kiệu bát cống. Bức cuốn thư do đại doanh nhân Nguyễn Sơn Hà là người làng cung tiến năm 1936 được treo cao giữa nhiều hoành phi, câu đối.

Các triều đại phong kiến xưa kia đã ban tặng Lý Phục Man nhiều đạo sắc phong thần và mỹ tự. Để tưởng nhớ công ơn Ngài, nhân dân Phượng Cách tổ chức lễ hội vào ngày mùng 10 tháng 2 âm lịch hằng năm tại đình làng với các trò chơi vui như đu dây, bắt vịt.... Riêng đại lễ hội thì được tổ chức 5 năm một lần.

Năm 1992, đình Phượng Cách đã được Bộ Văn hóa – Thông tin xếp hạng là Di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia.

Ảnh: Đình Phượng Cách

Bản đồ trực tuyến

Di tích lân cận

• Chùa Hưng Long
• Chùa Thầy
• Chùa Thích Ca
• Đình Cù
• Đình Đào Nguyên
• Đình Phương Quan
• Đình Phương Viên
• Đình Tiền Lệ

Bài 805 ©NCCông 2011-2021, dinh Phuong Cach

[1] Theo thần tích, Ngài sinh ra tại làng Kẻ Sở.Lớn lên đi theo Lý Bí khởi nghĩa, dựng nên nhà nước Vạn Xuân, được phong chức Đại tướng quân và giao trấn giữ một vùng từ Đỗ Động đến Đường Lâm. Mùa xuân năm 543, Ngài dẫn binh sĩ đến vùng Cửu Đức đánh tan quân địch, được Lý Nam Đế gả công chúa và ban cho họ tên Lý Phục Man, thăng chức Thiếu úy Tham Nghị. Đến đầu năm 545 giặc Lương lại kéo quân sang xâm lược, Ngài chỉ huy trận tuyến phòng ngự và anh dũng hy sinh tại chiến trường. Sau đó, rất nhiều nơi ven sông Đáy, sông Tô Lịch và sông Nhuệ đã tôn thờ Ngài làm thành hoàng làng.