Thánh Gióng

Thánh Gióng (chữ Nôm: 聖揀) hay [Phù Đổng] Thiên Vương (chữ Hán: [扶]董天王) là một trong Tứ bất tử theo tín ngưỡng dân gian Việt Nam. Vua Lý Thái Tổ đã truy tôn ngài là Xung Thiên Thần Vương 冲天神王, cho lập miếu thờ ở làng Phù Đổng cạnh chùa Kiến Sơ, lại tạc tượng ở núi Vệ Linh, xuân thu hai mùa tế lễ.

Phần tục bổ trong sách Việt điện u linh tập có truyện Sóc Thiên vương 朔天王 hay Vệ Linh Sơn thần và cho biết truyền thuyết về ngài vốn có nhiều dị bản và không rõ vào thời gian nào, cũng không nhắc tới Hùng Vương.

Sóc Thiên vương sinh ở một làng kia, lúc còn nằm nôi, trong nước có giặc, vua sai sứ giả đi mộ khắp dân gian xem có ai phá được giặc thì ban cho tước lộc. Thiên vương dậy hỏi mẹ, mẹ mới bảo rõ ràng như vậy, Thiên vương nói: "Thế thì mẹ đem nhiều cơm đến đây cho con ăn".

Chốc lát ăn hết vài đấu cơm. Vài tháng sau, cao lớn hơn mười trượng, tự ra ứng mộ, Sứ giả đưa đến Kinh sư, vua trông thấy cả mừng hỏi rằng: "Bây giờ ngươi muốn xin gì?" Tâu: "Xin cho một thanh gươm dài, và một con ngựa sắt".

Vua ban cho, rồi Vương cầm gươm nhảy lên ngựa, hét lên một tiếng, xông vào trong trận, chém quân giặc chết ngổn ngang. Giặc tan rồi, bờ cõi được yên lặng. Thiên vương phi ngựa về núi Vệ Linh, trèo lên cây đa mà bay lên trời, để áo và dấu tích lại, đến nay vẫn còn, người trong thôn gọi cây ấy là cây Dịch Phục.

Người trong nước lấy làm lạ, lập đền thờ tế, dùng trà bánh đồ chay mà cúng, nếu có cầu khấn việc gì đều được linh ứng. Triều nhà Lý cũng đến cầu đảo, dựng đền thờ ở làng Cảo Hương bên hồ Tây mà thờ tự. Bây giờ làm vị Phúc thần chép tại Tự Điển.

Sách Lĩnh Nam chích quái chép truyện về Phù Đổng Thiên vương có nhiều điều rõ hơn, cũng như trong Đại Việt Sử ký Toàn thư. Các tác giả về sau và sách giáo khoa ngày nay viết thành truyện Thánh Gióng với nhiều tình tiết mới thêm vào.

(Noted by ©NCCông 2015)