Các đợt xếp hạng di tích

A. Giai đoạn mở đầu – xếp hạng toàn miền Bắc (1962)

1. Quyết định số 313-VH/VP ngày 28/4/1962 – Bộ Văn hóa

• Nội dung: “Về việc xếp hạng những di tích, danh thắng toàn miền Bắc” – đợt I.
• Ý nghĩa: văn bản nền tảng, lần đầu Nhà nước xếp hạng một loạt di tích, danh thắng miền Bắc, kèm danh mục chi tiết. Thư Viện Nhà Đất +1

(Có nhắc lại trong nhiều tài liệu, ví dụ bài về đình Cung Chúc, núi Lam Thành, Sầm Sơn, v.v., đều dẫn Quyết định 313-VH/VP 1962). trituemoi.vn +2

2. (Liên quan, không tra được đầy đủ nội dung trong lần này nhưng thường đi cặp)

• Quyết định số 314-VH/VP ngày 28/4/1962 – cũng về xếp hạng di tích/danh thắng, thường được trích cùng 313 trong các quyết định sau. Caselaw

B. Các đợt xếp hạng tiếp theo trên phạm vi nhiều tỉnh (1975 trở đi)

Đây là các quyết định “đợt” – mỗi quyết định đính kèm danh sách nhiều di tích ở nhiều địa phương:
3. Quyết định số 09-VH/QĐ ngày 21/2/1975 – Bộ Văn hóa

• Nội dung: “Về việc xếp hạng di tích lịch sử và văn hoá đợt IV”.
• Xếp hạng 12 di tích lịch sử, văn hóa tại nhiều tỉnh (Cao Bằng, Lạng Sơn, Hà Nội, Hà Tây, Thanh Hóa, Nghệ An, Vĩnh Phú, v.v.). Caselaw

4. Quyết định số 54-VH/TTQĐ ngày 29/4/1979 – Bộ Văn hóa

• Nội dung: xếp hạng thêm một loạt di tích kiến trúc nghệ thuật, lịch sử văn hóa (ví dụ Đại Nội Huế, Lăng Khải Định… trong danh mục Thừa Thiên Huế). luanvan.co

Trong giai đoạn 1986–1998, rất nhiều di tích được xếp hạng bằng các quyết định riêng lẻ, ví dụ (minh họa từ danh mục di tích Thừa Thiên Huế): luanvan.co

5. Quyết định số 235-QĐ/VH ngày 12/12/1986 – xếp hạng một số di tích lịch sử tại Huế.

6. Quyết định số 288-QĐ/VH ngày 18/1/1988 – xếp hạng núi Bân (Thừa Thiên Huế).

7. Quyết định số 198-VH/QĐ ngày 26/3/1990 – xếp hạng Trường Quốc Học Huế.

8. Quyết định số 74-VH/QĐ ngày 02/2/1990, 168-QĐ/VH ngày 2/3/1990, 575-QĐ/VH ngày 14/7/1990, 866-QĐ/VH ngày 20/5/1991, … – mỗi quyết định gắn với một số di tích cụ thể (mộ, lăng, đình, nhà thờ tổ nghề…).

Các quyết định kiểu trên trải dài ở nhiều tỉnh, không gom trong một danh mục duy nhất, và số lượng rất lớn.

C. Giai đoạn Bộ Văn hóa – Thông tin / Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (khoảng 1998–nay)

Từ cuối thập niên 1990, các di tích quốc gia mới được xếp hạng chủ yếu qua các quyết định mang ký hiệu:

• QĐ/BT (Bộ Văn hóa – Thông tin – viết tắt BVHTT hoặc BT),
• sau đó là QĐ-BVHTT,
• và hiện nay là QĐ-BVHTTDL (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch).

Ví dụ (trích từ danh mục di tích Huế): luanvan.co

9. Quyết định số 2754-QĐ/BT ngày 15/10/1994 – xếp hạng nhiều di tích kiến trúc nghệ thuật tại Huế.

10. Quyết định số 2009-QĐ/BVHTT ngày 26/9/1998 – xếp hạng các công trình như Lăng Đồng Khánh, Hổ Quyền, Điện Voi Ré…

11. Quyết định số 99/2004/QĐ-BVHTT ngày 15/12/2004 – xếp hạng Quốc Tử Giám Huế, Lầu Tàng Thơ – Hồ Học Hải…

12. Quyết định số 98, 97, 100/2006/QĐ-BVHTT (13/12/2006) – xếp hạng một số lăng, đàn Xã Tắc, v.v.

Ở giai đoạn gần đây, mỗi di tích quốc gia mới được công nhận gắn với một quyết định riêng kèm số QĐ-BVHTTDL. Các quyết định này hiện được tổng hợp trong cơ sở dữ liệu “Danh mục Di tích quốc gia” của Cục Di sản Văn hóa, mỗi dòng ghi rõ tên di tích – số quyết định – địa điểm. Di sản văn hóa Việt Nam

D. Di tích quốc gia đặc biệt (từ 2009 đến nay)

Song song với di tích quốc gia, từ 2009 xuất hiện loại hình “di tích quốc gia đặc biệt”, do Thủ tướng Chính phủ ra quyết định công nhận:

13. Quyết định số 1272/QĐ-TTg ngày 12/8/2009 – về đợt đầu xếp hạng “Di tích quốc gia đặc biệt”, trong đó có Khu Trung tâm Hoàng thành Thăng Long, Quần thể kiến trúc Cố đô Huế, v.v. Di sản văn hóa Việt Nam

Các đợt tiếp theo (2012, 2013, 2014, 2015, …) đều có các quyết định QĐ-TTg tương ứng, liệt kê cụ thể các di tích được nâng hạng.